ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଘରର ଆଲମାରୀ କିମ୍ବା ଲକରରେ ରୂପା ପାତ୍ର, ମୁଦ୍ରା କିମ୍ବା ଅଳଙ୍କାର ସଜାଡ଼ି ରଖିଛନ୍ତି କି? ତେବେ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଥିବ ଯେ ଆପଣ ନିଜ ପାଖରେ କେତେ ରୂପା ରଖିପାରିବେ। ଏବଂ ତାହାର କୌଣସି ସୀମା ଅଛି କି? ବିଶେଷକରି ଯେହେତୁ ରୂପା ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ଅପେକ୍ଷା ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣୀୟ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଏହି ବର୍ଷ, ଏହା 80% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଏହାର କ୍ରୟରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଘରେ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ରୂପା ରଖିବା କଥା ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଜାଣିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ RBI ଏବଂ ଆୟକର ବିଭାଗ ଏହା ବିଷୟରେ କ’ଣ କହୁଛନ୍ତି।
ଭାରତରେ, ରୂପା କେବଳ ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ବାସନକୁସନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାକୁ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ନିବେଶ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପକରଣ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ତଥାପି, ସୁନା ପରି ନୁହେଁ, ରୂପା ପାଇଁ କୌଣସି ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ନାହିଁ।
ଆୟକର ଆଇନ, 1961 ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ଯେକୌଣସି ପରିମାଣର ରୂପା ରଖିପାରିବେ, ଯଦି ଏହା ଆଇନଗତ ଭାବରେ କିଣାଯାଇଥାଏ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ମିଳିଥାଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ RBI କିମ୍ବା ଆୟକର ବିଭାଗ ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ନିବେଶ ପାଇଁ ରୂପାର ପରିମାଣ ଉପରେ କୌଣସି କଟକଣା ଲଗାଇ ନାହିଁ।
କିନ୍ତୁ ଏହା ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ରୂପା କିଣିବା ସମୟରେ, ରସିଦ କିମ୍ବା ବିଲ ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କାରଣ ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆୟକର ବିଭାଗ ତଦନ୍ତ କରେ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି କ୍ରୟ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହାକୁ ଏକ ଅଘୋଷିତ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଟିକସ ସହିତ ଜରିମାନା ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ, ଆପଣ କୌଣସି ଅଳଙ୍କାର ବ୍ୟବସାୟୀ, ଡିଲର କିମ୍ବା ଅନଲାଇନ ପୋର୍ଟାଲ ଠାରୁ ରୂପା କିଣିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ସର୍ବଦା ମୂଳ ବିଲ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।
ଏବେ ଟିକସ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା। ଯଦି ଆପଣ ରୂପାକୁ କେବଳ ଧରି ରଖିବା ଏବଂ ପରେ ଲାଭ ପାଇଁ ବିକ୍ରୟ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ନିବେଶ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି, ତେବେ ଟିକସ ନିୟମ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ। ଉଦାହରଣ ସୱରୂପ, ଯଦି ଆପଣ 24 ମାସ ପୂର୍ବରୁ ରୂପା ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ସୱଳ୍ପକାଳୀନ ପୁଞ୍ଜି ଲାଭ (STCG) ଅଧୀନରେ ଆସିବ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଆୟକର ସ୍ଲାବ ଅନୁଯାୟୀ କର ଲାଗୁ ହେବ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯଦି ଆପଣ 24 ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ରୂପା ଧରି ରଖନ୍ତି ଏବଂ ତାପରେ ଏହାକୁ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପୁଞ୍ଜି ଲାଭ (LTCG) ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ। ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୩ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୪ କିମ୍ବା ତା’ପରେ କିଣାଯାଇଥିବା ରୂପା ଉପରେ ୧୨.୫% ଟିକସ ଲାଗୁ ହେବ ଏବଂ ଏହା ସୂଚୀକରଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ୨୩ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୪ ପୂର୍ବରୁ କିଣାଯାଇଥିବା ରୂପା ଉପରେ ୨୦% LTCG ଟିକସ ଲାଗୁ ହେବ, ସୂଚୀକରଣ ଲାଭ ସହିତ, ଅର୍ଥାତ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ପାଇଁ ଆଡଜଷ୍ଟ କରିବା ପରେ ଆପଣ କମ ଟିକସ ଦେବେ।
ଯଦି ଆପଣ ଭୌତିକ ରୂପା ବଦଳରେ ଏକ ରୂପା ETF କିମ୍ବା ରୂପା ମ୍ୟୁଚୁଆଲ ଫଣ୍ଡରେ ନିବେଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ଟିକସ ନିୟମ ପ୍ରାୟ ସମାନ। କେବଳ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି କ୍ରୟ ଏବଂ ବିକ୍ରୟ ଅନଲାଇନରେ କରାଯାଏ, ଏବଂ ନିବେଶର ପ୍ରମାଣ ପୂର୍ବରୁ ଉପଲବ୍ଧ, ଯାହା ଟିକସ ଦାବିକୁ ସହଜ କରିଥାଏ। ସଂକ୍ଷେପରେ, ରୂପା ରଖିବାର କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆଇନଗତ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ ଜରୁରୀ।
