ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୪।୪: ରାଜନୀତିର ପ୍ରକୃତି ଅଦ୍ଭୁତ। କେତେବେଳେ ବନ୍ଧୁ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଏ, ଆଉ କେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁ ବନ୍ଧୁ ହୋଇଯାଏ। ରାଜନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପବନର ଦିଗ ନିରନ୍ତର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ – ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଅନ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ। କେହି କେବେ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଯେ କେତେବେଳେ ଜଣେ ପ୍ରିୟ ହଠାତ ବିରକ୍ତିର ଉତ୍ସ ପାଲଟିଯିବ। ରାଘବ ଚଢାଙ୍କ ପ୍ରତି ଠିକ ଏହିପରି କିଛି ଘଟିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ରାଘବ ଚଢାଙ୍କୁ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି (AAP)ର ଯୁବ ଆଇକନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦଳ ତାଙ୍କଠାରେ ଭବିଷ୍ୟତର ଷ୍ଟାର ନେତାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଖିଥିଲା। ତଥାପି, ପରିସ୍ଥିତି ଏବେ ଏପରି ମୋଡ଼ ନେଇଛି ଯେ ରାଘବ ଚଢାଙ୍କ ଦଳ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ନୀରବ କରିଦେଇଛି। ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ରାଘବ ଚଢାଙ୍କ ପକ୍ଷ କାଟି ଦେଇଛି। ସେ ଆଉ ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ ଉପନେତା ପଦବୀରେ ନାହାନ୍ତି। ଏପରିକି ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଷଣ ସମୟ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। କିଛି ସମୟ ଧରି, ରାଘବ ଚଢା ସଂସଦ ଭିତରେ ‘ସାଧାରଣ ଲୋକ’ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇ ଆସୁଥିଲେ – ଯାହା ସଂସଦୀୟ କକ୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ୱଚିତ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି: ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ରାଘବ ଚଢା କିପରି ଶେଷରେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ଭିତରେ ଖଳନାୟକ ହୋଇଗଲେ?
ଆସନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଘଟଣାକ୍ରମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା। ଗୁରୁବାର, ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି (AAP) ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି ଯାହା ବହୁ ଦିନ ଧରି ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା। ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଗୁଜବ ଜୋର ଧରିଥିଲା ଯେ ରାଘବ ଚଢା ଏବଂ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ମଧ୍ୟରେ ସବୁକିଛି ଠିକ ନଥିଲା। ଗୁରୁବାର ଏହି କଳ୍ପନାଜଳ୍ପନାଗୁଡ଼ିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଥିଲା। ରାଘବ ଚଢାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ ଉପନେତା ପଦରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ବଦଳରେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ପଞ୍ଜାବର ସାଂସଦ ଅଶୋକ ମିତ୍ତଲଙ୍କୁ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ନ୍ୟସ୍ତ କରିଥିଲା। ଦଳ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ସଭା ସଚିବାଳୟକୁ ଚିଠି ଲେଖି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲା ଯେ ରାଘବ ଚଢାଙ୍କୁ ଆଉ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଭାଷଣ ଦେବା ପାଇଁ ସମୟ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ।
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହିଁ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିବାଦକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ଏହା କେବଳ ଏକ ନିୟମିତ ସାଂଗଠନିକ ପୁନର୍ଗଠନ ନଥିଲା; ଏହା ରାଘବ ଚଢାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଥିଲା। ଏହା ଅକାଟ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା ଯେ ଦଳ ଆଉ ତାଙ୍କ ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ରାଘବ ଚଢାଙ୍କୁ ଥରେ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲଙ୍କ ଜଣେ ଘନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାସୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା। ସେ ଦଳର ମତାମତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଥିବା ପ୍ରମୁଖ ସ୍ବର ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ନୀରବତା ଶେଷରେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିକୁ ଏହି କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା। ଥରେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରା ଥିଲେ, ସେ ଆଜି ଦଳର ‘ଖଳନାୟକ’ ପାଲଟିଛନ୍ତି। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି: ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟାକୁ ସମର୍ଥନ କରି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିପରି ଶେଷରେ ନିଜ ଦଳ ପାଇଁ ଅସୁବିଧାର କାରଣ ହେଲେ?
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଅତୀତରେ, ରାଘବ ଚଢାଙ୍କ ମତାମତରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି। ପୂର୍ବରୁ, ସେ ଦଳର ଜଣେ କଠୋର ମୁଖପାତ୍ର ଥିଲେ, ଦଳୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ସୂଚନା ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ଦଳୀୟ ଲାଇନକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳୀୟ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଜୋରଦାର ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ହଠାତ, ସେ ଦଳୀୟ ଏଜେଣ୍ଡାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଜନସ୍ବାର୍ଥ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଫଳସ୍ବରୂପ, ସେ ପ୍ରାୟତଃ ଦଳୀୟ-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନୀରବ ରହିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ, ରାଘବ ଚଢା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇଥିଲେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ:
ସେ ମୋବାଇଲ ଡାଟାର ଅବଧି ସମାପ୍ତି ଏବଂ ଡାଟା ରୋଲଓଭର ସୁବିଧାର ଅଭାବ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ।
ସେ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ‘ମୁନାଫାଖୋର’ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ – ବିଶେଷକରି ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟର ଅତ୍ୟଧିକ ମୂଲ୍ୟ, ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟାଗେଜ ଶୁଳ୍କ।
ସେ ‘ଗିଗ କର୍ମଚାରୀ’ – ବିଶେଷକରି ଜୋମାଟୋ, ବ୍ଲିଙ୍କିଟ ଏବଂ ସ୍ବିଗି ଭଳି ଆପ ପାଇଁ ଡେଲିଭରି କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କମ ମଜୁରୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ‘୧୦-ମିନିଟ ଡେଲିଭରି’ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷାର ଅଭାବ ସହିତ ଜଡିତ ଚାପ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ।
ସେ ପିତୃତ୍ୱକୁ ଏକ ବୈଧାନିକ ଅଧିକାର କରିବା, ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ, ବିମାନ ବିଳମ୍ବ, କାଗଜ ଲିକ ଏବଂ ଟୋଲ ପ୍ଲାଜାରେ ‘ଚାନ୍ଦା ଆଦାୟ’ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଥିଲେ।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିବାର ତାଙ୍କ ଭିଡିଓ ଭାଇରାଲ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜନତା ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୋଇଥିଲେ। ରାଘବ ଚଢାଙ୍କ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିଛବି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା; ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ଶେଷରେ ସଂସଦରେ ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା କେହି ଜଣେ ଅଛନ୍ତି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ କେବଳ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କହୁଥିଲେ – ଏକ ନୀତି ଯାହା ତାଙ୍କ ଦଳର ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ। ତଥାପି, ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ଏହାକୁ ସହୃଦୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲା। ଦଳ ଯୁକ୍ତି କରୁଛି ଯେ ରାଘବ ଚଢା ଦଳ-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଭାଜପା କିମ୍ବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଜୋରଦାର କଥା କୁହନ୍ତି ନାହିଁ। ତଥାପି, ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି ଯେ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ଅସନ୍ତୋଷର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ରାଘବ ଚଢାଙ୍କ ‘ନିରବତା’ – ବିଶେଷକରି ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲଙ୍କ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଜଡିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ। ପ୍ରକୃତରେ, ଯେତେବେଳେ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ ଏବଂ ମନୀଷ ସିସୋଡିଆଙ୍କୁ ମଦ ନୀତି ମାମଲାରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା, ରାଘବ ଚଢା ଲଣ୍ଡନରେ ଥିଲେ। ଫେରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଅଧିକ କଥା କହି ନଥିଲେ କିମ୍ବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ – ଅତି କମରେ, ଏହା ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ଯୁକ୍ତି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଯେତେବେଳେ ରାଉଜ ଆଭେନ୍ୟୁ କୋର୍ଟ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲ ଏବଂ ମନୀଷ ସିସୋଡିଆଙ୍କୁ ଦୋଷମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ରାଘବ ଚଢା ନୀରବ ରହିଥିଲେ। ସେ ଦଳୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଅରବିନ୍ଦ କେଜରିୱାଲଙ୍କ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇ ନଥିଲେ, କିମ୍ବା ନିଜର କୌଣସି ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରି ନଥିଲେ – ଯଦିଓ ଅନ୍ୟ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି ନେତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଉପାୟରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଏସବୁକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଦଳ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା ଯେ ରାଘବ ଚଢା ଆଉ ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ମତାମତକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ବରଂ, ସେ କେବଳ ଆତ୍ମ-ପ୍ରଚାର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଦଳ ସହିତ ତାଙ୍କର କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପୃକ୍ତି ନାହିଁ।
