ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୫।୩: LPG ଏବଂ PNG ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଦ୍ୟୁତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିୟମରେ ପ୍ରମୁଖ ସଂଶୋଧନ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟକ୍ତି, କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ଏହି ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟାପକ ପରାମର୍ଶ ପରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ସିଷ୍ଟମ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବ, କ୍ଷତି ହ୍ରାସ କରିବ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ ଗ୍ରୀଡ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ଶକ୍ତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ସମାନ।
ନିୟମାବଳୀରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ସହିତ ଜଡିତ। ଯେତେବେଳେ ଏକ କମ୍ପାନୀ କିମ୍ୱା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ କେବଳ ନିଜସ୍ୱ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ଏହାକୁ କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ନିୟମାବଳୀରେ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆଣିବା, ବିଶେଷକରି ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ। ଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି ଯେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟାପକ ପରାମର୍ଶ ପରେ ଏହି ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବାରେ ଯେକୌଣସି ଅସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ‘ବ୍ୟବସାୟ କରିବାକୁ ସହଜ କରିବା’କୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ‘ବିଦ୍ୟୁତ (ସଂଶୋଧନ) ନିୟମ, 2026’କୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସୂଚିତ କରାଯାଇଛି। ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦୃଢ଼ କରିଛି ଯେ ବ୍ୟବହାର ବିନ୍ଦୁର ନିକଟତର ହୋଇ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପରିବହନ କ୍ଷତି ହ୍ରାସ ହେବ, ସିଷ୍ଟମର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ହେବ ଏବଂ ଏକ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ପାୱାର ଗ୍ରୀଡ ହେବ। 6 ପ୍ରମୁଖ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଲାଭ
ସରକାର ଅନୁପାଳନ ବୋଝକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଗମ କରିଛନ୍ତି। ଆଇନଗତ ବିବାଦକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ ମାଲିକାନା ଅଧିକାର ଏବଂ ‘ଗ୍ରୁପ କ୍ୟାପ୍ଟିଭ’ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ନିୟମ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ବିଦ୍ୟୁତ ବଣ୍ଟନ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ (ଡିସ୍କମ) କୁ ଏକ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଉପରେ ଭାରୀ ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ କରିବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଛି ଯେତେବେଳେ ଏହାର ‘କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ସ୍ଥିତି’ ଯାଞ୍ଚ ଅଧୀନରେ ଅଛି। ମାଲିକାନା ଅଧିକାରର ପରିଭାଷାରେ ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସହାୟକ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ହୋଲ୍ଡିଂ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଯଦି କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ଏକ ସହାୟକ କମ୍ପାନୀ କିମ୍ୱା ଏକ ସୱତନ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଯାନ (SPV) ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରେ, ତେବେ ଏହାକୁ ’କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ସ୍ଥିତି’ରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯିବ ନାହିଁ।
ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ଉପଭୋକ୍ତା ର୍ନିଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଘୋଷଣାପତ୍ର ଦାଖଲ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ରସ-ସବସିଡି ସରଚାର୍ଜ (CSS) ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ସରଚାର୍ଜ (AS) ଦେବାରୁ ମୁକ୍ତ କରାଯିବ। ଯଦି ଏକ ତଦନ୍ତରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଏକ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ’କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ପ୍ଲାଣ୍ଟ’ ପାଇଁ ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ସରଚାର୍ଜ, ସଂଗୃହିତ ସୁଧ (ବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ) ସହିତ ଦେବାକୁ ପଡିବ। ‘ବ୍ୟକ୍ତି ସଂଘ’ (AoP) ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଚାଳିତ ଗୋଷ୍ଠୀ କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନମନୀୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରିପାରିବେ, ଯଦି ସେମାନେ ମାଲିକାନା ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ବୈଧାନିକ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମଶଃ ଅଣ-ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (ଯେପରିକି ସୌର କିମ୍ୱା ପବନ ଶକ୍ତି) ଆଡକୁ ମୁହାଁଇଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ଚାଳିତ କରିବା ପାଇଁ କ୍ୟାପ୍ଟିଭ ପାୱାର ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ର୍ନିଭରଯୋଗ୍ୟ ନିୟାମକ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ମନେ କରାଯାଉଥିଲା।
