ଓ଼୍ବାଶିଂଟନ,୨୮।୩: ଇରାନ ସହିତ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ଏକ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନକୁ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଖୋଲା ରଖିବାକୁ ପଡିବ; ନଚେତ, ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବ। ଏହି ସମୟରେ, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏକ ଭାଷଣରୁ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀର ନାମକୁ ନେଇ ଏକ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରେ ଟ୍ରମ୍ପ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ “ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ” ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ଏହି ବିବୃତ୍ତି ପରେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା କଳ୍ପନାଜଳ୍ପନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଭୁଲବଶତଃ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ “ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ” ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ। ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ, ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ, “ସେମାନଙ୍କୁ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବାକୁ ପଡିବ… ଓଃ, ମୁଁ କହୁଛି, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ। ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ। ତାହା ଏକ ବଡ଼ ଭୁଲ ଥିଲା।” ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଜାଣିଶୁଣି ପ୍ରଣାଳୀର ନାମ ଭୁଲ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ, କେବଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦାବି କରିଥିଲେ, “ମୁଁ ସାଧାରଣତଃ ଭୁଲ କହେ ନାହିଁ।” ଏହା ସୂଚାଇ ଦେଉଛି ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ହୁଏତ ହର୍ମୁଜ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବେ। ଯାହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ।
ଏହା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କର ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ନାମରେ ନାମିତ କରିବାର ଏକ ଆଗ୍ରହ ଅଛି। ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଯାହା ଜାନୁଆରୀ 20, 2025 ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେ ୱାଶିଂଟନ, ଡି.ସି.ରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନକୁ ନିଜ ନାମରେ ନାମିତ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭୁଲ ନାମକରଣ ତାଙ୍କ ଦାବି ପରେ ଯେ ସେ “ଭୁଲ କରନ୍ତି ନାହିଁ” ଏହା କେବଳ ସଂଯୋଗ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ହିସାବିକ ରଣନୀତି ହୋଇପାରେ। ତଥାପି, କ’ଣ ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳପଥକୁ ନାମିତ କରିବାର ଅଧିକାର ରଖିଛନ୍ତି?
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର “ନା” ସହିତ ଦିଅନ୍ତି; ଏପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। କାରଣ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜାହାଜ ପଥ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ଇରାନର କିମ୍ୱା କେବଳ ଆମେରିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ନୁହେଁ। ଏହି ଜାହାଜ ପଥ ପରିଚାଳନା ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପାରସ୍ପରିକ ଚୁକ୍ତିନାମା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ। ଫଳସୱରୂପ, କୌଣସି ଏକକ ଦେଶ କିମ୍ୱା ରାଜନୈତିକ ନେତାଙ୍କର ଏକପାଖିଆ ଭାବରେ ଏହାର ନାମ, ମାର୍ଗ, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ପ୍ରୋଟୋକଲ କିମ୍ୱା ପରିଚାଳନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ଅଧିକାର ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ସହିତ ତାଙ୍କର ନିଜସୱ ନାମ ଯୋଡ଼ିବାର ଯେକୌଣସି ପ୍ରୟାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ଆଧାର ବିନା ହେବ।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ “ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ” ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତରେ ଜଳପଥର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ; ତଥାପି, ତାଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟକୁ ତୁଚ୍ଛ ବୋଲି ଖାରଜ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। କାରଣ ଭାଷା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରାଜନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ। ଯଦିଓ ନାମଟି ନିଜେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ ନ ପାରେ, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ “ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ” ଭାବରେ ଲେବଲ କରିବାର ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଜଳପଥ ଉପରେ ଆମେରିକାର କଥିତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ମାଲିକାନା ଦାବିର ଏକ ସଙ୍କେତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଫଳସୱରୂପ, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୈଳୀ ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତେଜକ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦେବା ଏବଂ ତାପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ରୁଟି ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାର ତାଙ୍କର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଏକ ଗଣନାମୂଳକ ରଣନୀତି ହୋଇପାରେ।
ବାସ୍ତବରେ, ଟ୍ରମ୍ପ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସୱତନ୍ତ୍ର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଶବ୍ଦ TACO (ଟ୍ରମ୍ପ ସର୍ୱଦା ଚିକେନ ଆଉଟ) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ମୂଳତଃ, ପ୍ରଚଳିତ ଭାବନା ହେଉଛି ଯେ, ହାତକୁ ଥିବା ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଖାତିର ନକରି, ସେ ପ୍ରାୟତଃ ପଛକୁ ହଟିଯାଆନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସୱରୂପ, ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ଧମକ ଦେଇ ଏକ ମାସ ବିତାଇବା ପରେ, ସେ ଶେଷରେ 10ଦିନର ଅଲ୍ଟିମେଟାମ ଜାରି କରି ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣରୁ ଓହରିଗଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ବିବୃତ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମାପିବା ଏବଂ ପ୍ରଚଳିତ ପରିବେଶର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଘୋଷଣା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଦାବି କରନ୍ତି ଯେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ହାଲୁକା ଭାବିବା ଅନୁଚିତ। କାରଣ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜାହାଜ ପରିବହନ ରାସ୍ତା ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରିବା ଗୁରୁତର ପରିଣାମ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, କାରଣ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ 20 ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଗତି କରେ। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ସହିତ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ପ୍ରାଥମିକ ଜାହାଜ ପରିବହନ ଧମନୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସାମାନ୍ୟ ବାଧା ମଧ୍ୟ ଏକ ଗଭୀର ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେଣୁ, ଏପରି ବିବୃତ୍ତି କେବଳ ହାସ୍ୟରସ ନୁହେଁ; ବରଂ, ସେମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।
