ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ରକ୍ତଦାନ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିପାରେ, ଦୁର୍ଘଟଣା ପୀଡିତ, ଶଲ୍ୟଚିକିତ୍ସା ରୋଗୀ ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗ ସହିତ ଲଢ଼ୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ଉଦାର କାର୍ଯ୍ୟ ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ ତେବେ କ’ଣ ହେବ? ଅନେକ ଗବେଷଣା ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ରକ୍ତଦାନ କରିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ କିଛି କରିପାରେ – ଏହା ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଏପରି ଭାବରେ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବ ଯାହା ଆପଣ କେବେ କଳ୍ପନା କରିନଥିଲେ।
ରକ୍ତଦାନ କ’ଣ କର୍କଟ ବିପଦ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ?
ଲଣ୍ଡନର ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍ କ୍ରିକ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଧ୍ୟୟନ ବାରମ୍ବାର ରକ୍ତଦାନ ଏବଂ ରକ୍ତ କର୍କଟ ରୋଗର ହ୍ରାସ ବିପଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛି। ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହିତ, ଆମର ରକ୍ତ-ଗଠନକାରୀ ଷ୍ଟେମ୍ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି – ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହାକୁ କ୍ଲୋନାଲ୍ ହେମାଟୋପୋଏସିସ୍ କୁହାଯାଏ।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଲ୍ୟୁକେମିଆ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରକ୍ତ ବ୍ୟାଧିର ବିପଦକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ। ଗବେଷକମାନେ ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସର ସୁସ୍ଥ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦୁଇଟି ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ତୁଳନା କରିଥିଲେ: ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ 40 ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷକୁ ତିନିଥର ରକ୍ତ ଦାନ କରିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟଟି ମୋଟ ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ଥର ଦାନ କରିଥିଲା। ଫଳାଫଳ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା।
ଉଭୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟାରେ ଜେନେଟିକ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ବାରମ୍ବାର ଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ଅଧିକ ଥିଲା ଯାହା ସାଧାରଣତଃ କର୍କଟ ରୋଗ ସହିତ ଜଡିତ ନୁହେଁ। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ନିୟମିତ ରକ୍ତଦାନ ସତେଜ ରକ୍ତକୋଷ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ଯାହା ଲାଭଦାୟକ ଉପାୟରେ ଜେନେଟିକ୍ ଭୂଦୃଶ୍ୟକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ। ଯଦିଓ ଅଧିକ ଗବେଷଣା ଆବଶ୍ୟକ, ଏହି ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଭାବକୁ ସୂଚିତ କରେ।
ରକ୍ତଦାନ ଏବଂ ହାର୍ଟ ସୁସ୍ଥତା: ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଡିଟକ୍ସ?
ରକ୍ତଦାନର ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଭାବରେ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେଡ୍ ଲାଭ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ହୃଦ୍ରୋଗ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ। ରକ୍ତ ସାନ୍ଦ୍ରତା – ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ତ କେତେ ଘନ କିମ୍ବା ପତଳା – ହୃଦ୍ରୋଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଯେତେବେଳେ ରକ୍ତ ଅତ୍ୟଧିକ ଘନ ହୋଇଥାଏ, ଏହା ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରୋକର ବିପଦ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ।
ରକ୍ତଦାନ କରି, ଆପଣ ସାନ୍ଦ୍ରତା ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପମ୍ପ କରିବା ସହଜ କରିଥାଏ ଏବଂ ହୃଦ୍ରୋଗ ଜଟିଳତାର ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ। ଆଉ ଏକ ହୃଦୟ-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଲାଭ? ରକ୍ତଦାନ ଲୁହା ସ୍ତରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଅମ୍ଳଜାନ ପରିବହନ ପାଇଁ ଆଇରନ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ, ଅତ୍ୟଧିକ ପରିମାଣ ଅକ୍ସିଡେଟିଭ୍ ଚାପ ଏବଂ ପ୍ରଦାହରେ ଯୋଗଦାନ କରିପାରେ, ଯାହା ଉଭୟ ହୃଦ୍ରୋଗ ସହିତ ଜଡିତ। ରକ୍ତଦାନ କରି, ଆପଣ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆଇରନ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାବରେ ହୃଦ୍ରୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟାର ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରନ୍ତି। କିଛି ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ରକ୍ତଦାନ ରକ୍ତଚାପ କମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ, ବିଶେଷକରି ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ।
କ’ଣ ରକ୍ତଦାନ ମଧୁମେହ ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ?
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଗବେଷଣା ରକ୍ତଦାନ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଇନସୁଲିନ୍ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ସୂଚାଇଛି, ଯାହା ଟାଇପ୍ 2 ମଧୁମେହ ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ। ଯଦିଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଚାଲିଛି, ଏହି ଧାରଣା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିପୂର୍ଣ୍ଣ – ବିଶେଷକରି ବିଚାର କରି ଯେ ମଧୁମେହ ଏବଂ ହୃଦ୍ରୋଗ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କିପରି ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜଡିତ। ରକ୍ତଦାନ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ୟାୟାମର ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ନୁହେଁ, ଏହା ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ତର ପ୍ରଦାନ କରିପାରେ।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଆପଣ ରକ୍ତଦାନ କଲେ, ଆପଣ ଏକ ମାଗଣା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ପାଆନ୍ତି। ଦାନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ଡାକ୍ତରୀ ବୃତ୍ତିଗତମାନେ ଆପଣଙ୍କର ରକ୍ତଚାପ, ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ ସ୍ତର ଏବଂ ନାଡ଼ି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି ଏବଂ କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ପାଇଁ ସ୍କ୍ରିନିଂ କରନ୍ତି। ଯଦିଓ ଏହା ନିୟମିତ ଡାକ୍ତରୀ ଯାଞ୍ଚକୁ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ କରେ ନାହିଁ, ଏହା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଚିନ୍ତା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ।
“ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଦାତା ପ୍ରଭାବ”
ଅବଶ୍ୟ, ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି: ଏହି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କ’ଣ ରକ୍ତଦାନର ସିଧାସଳଖ ଫଳାଫଳ ନା ଏଗୁଡ଼ିକ କେବଳ “ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଦାତା ପ୍ରଭାବ”କୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରନ୍ତି? ରକ୍ତଦାତାମାନଙ୍କୁ କଠୋର ଯୋଗ୍ୟତା ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗ, କିଛି ସଂକ୍ରମଣ କିମ୍ବା କର୍କଟ ଇତିହାସ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବାଦ ଦେଇ।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ନିୟମିତ ଦାତାମାନେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ତୁଳନାରେ ସୁସ୍ଥ ହୋଇପାରନ୍ତି। ତଥାପି, ଯଦିଓ ରକ୍ତଦାନ ସିଧାସଳଖ ରୋଗକୁ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏହାର ଜୀବନ ରକ୍ଷାକାରୀ ପ୍ରଭାବ ଅସ୍ୱୀକାର୍ଯ୍ୟ।
