ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧।୫: ଭାରତ ସରକାର ସ୍ବାଧୀନତା ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଜନଗଣନାରେ ଜାତିଗତ ଗଣନା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ବୁଧବାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କ୍ୟାବିନେଟ କମିଟି ଅନ ପୋଲିଟିକାଲ ଆଫେୟାର୍ସ (CCPA) ବୈଠକରେ ଏହି ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଚୂଡାନ୍ତ ମୋହର ଲାଗିଛି। ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା କରାଯାଇଥିଲା। ୯୪ ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ କାହିଁକି ନିଆଗଲା, ତାହା ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। , ଏହାକୁ ଅନେକେ ମୋଦିଙ୍କ ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ କହୁଥିବାବେଳେ ବିରୋଧୀ ଏହାର ଶ୍ରେୟ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ତେବେ ପ୍ରାୟ ୯୪ବର୍ଷ ଧରି ଜାତି ଜନଗଣନାକୁ କାହିଁକି ରୋକା ଯାଇଥିଲା ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା…
Caste Census After 94 Years କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସମାନତା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ସମାଜର ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମାଜିକ ଗଠନକୁ ମଜବୁତ କରିବ ଏବଂ ନୀତି ର୍ନିଦ୍ଧାରଣରେ ସୱଚ୍ଛତା ଆଣିବ। ଏହି ଜନଗଣନା ମାଧ୍ୟମରେ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ଜନସଂଖ୍ୟା, ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି, ଶିକ୍ଷା ସ୍ତର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନସାଂଖ୍ୟିକୀୟ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯିବ। ଏହା ସରକାରୀ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତିକୁ ଅଧିକ ଲକ୍ଷ୍ୟଭିତ୍ତିକ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି।
Caste Census After 94 Years ଅତୀତରେ କାହିଁକି ହୋଇନଥିଲା ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା?
୧୯୩୧ ପରେ ସ୍ବାଧୀନ ଭାରତରେ ଜନଗଣନାରେ କେବଳ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଜାତି ଗୋଷ୍ଠୀ, ବିଶେଷକରି ଅନ୍ୟ ପଛୁଆ ବର୍ଗ (OBC), ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇନଥିଲା। ୨୦୧୧ରେ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ UPA ସରକାର ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ଓ ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା (SECC) କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥ୍ୟର ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟତା ଓ ସ୍ଥିରତା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବାରୁ ଏହାର ଫଳାଫଳ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇନଥିଲା। ମୋଦୀ ସରକାର ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, କଂଗ୍ରେସ ଏହି ମୁଦ୍ଦାକୁ ରାଜନୈତିକ ସାଧନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଦ୍ଧତିଗତ ଭାବେ ଏହାକୁ ସମାଧାନ କରିନଥିଲା।
Caste Census After 94 Years ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଓ ବିହାର ନିର୍ବାଚନ ସମ୍ପର୍କ
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଭାଜପା ଓ ଏହାର ମିଳିତ ଦଳମାନେ “ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ” ଦିଗରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି। ବିହାରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନୀତିଶ କୁମାର ଓ ଲୋକ ଜନଶକ୍ତି ପାର୍ଟି (ରାମ ବିଲାସ)ର ସଭାପତି ଚିରାଗ ପାସୱାନ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସ୍ବାଗତ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା ପଛୁଆ ଓ ବଞ୍ଚିତ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଲକ୍ଷ୍ୟଭିତ୍ତିକ ନୀତି ପ୍ରଣୟନରେ ସହାୟକ ହେବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କଂଗ୍ରେସ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଏହି ଘୋଷଣାକୁ ସ୍ବାଗତ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାକୁ ଭାଜପାର “ହଠାତ ନୀତି ପରିବର୍ତ୍ତନ” ବୋଲି କଟାକ୍ଷ କରି ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ଘୋଷଣା ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଜାତି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ମୁଦ୍ଦା। ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାଜପାର ଏକ ରଣନୀତିକ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ବିରୋଧୀ ଦଳମାନଙ୍କର ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା ମୁଦ୍ଦାକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
Caste Census After 94 Years ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ
ଜାତିଗତ ଜନଗଣନା ଦେଶର ଜନସାଂଖ୍ୟିକୀୟ ବୈଷମ୍ୟ ବୁଝିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନାକୁ ଅଧିକ ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।
Caste Census After 94 Years ସମାଲୋଚନା ଓ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
ଅନେକେ ଏହି ଜନଗଣନାକୁ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, କେତେକ ସମାଲୋଚକ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଜାତିଗତ ବିଭାଜନକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିପାରେ। ଅତୀତରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଜାତିଗତ ସର୍ଭେ, ଯେପରିକି ବିହାର (୨୦୨୩) ଓ ତେଲେଙ୍ଗାନା (୨୦୨୪), ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ମୋଦୀ ସରକାର ଏହି ଜନଗଣନାକୁ ସ୍ବଚ୍ଛ ଓ ରାଜନୀତିରୁ ମୁକ୍ତ ରଖିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ବାସ୍ତବାୟନ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେବ।
