ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ ସାଇବର ଠକମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। ଆଜିକାଲି ବହୁତ କମ୍ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ମୋବାଇଲ ନାହିଁ। ମୋବାଇଲ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ହେଲେ, ସିମ୍ କାର୍ଡ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆଜିକାଲି ସାଇବର ଠକମାନେ ସିମ୍ କାର୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି ଲୋକଙ୍କୁ ଠକୁଛନ୍ତି।
ସାଇବର ଠକମାନେ ଜଣଙ୍କ ସିମ୍ କାର୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି ସମସ୍ତ ସୂଚନା ହାସଲ କରି ନେଇ ପରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଠକେଇ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠକେଇ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସିମ୍ ସ୍ବାପିଂ ସ୍କାମ୍ କୁହାଯାଏ।
ନିକଟରେ ନୋଏଡାରେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ନାମକ ଜଣେ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ଏକ ଅଜଣା ନମ୍ବରରୁ ଏକ ହ୍ବାଟ୍ସଆପ କଲ ଆସିଥିଲା। କଲର ଜଣକ ତାଙ୍କ ମୋବାଇଲ ନେଟ୍ଓ୍ବର୍କ ସେବା କେନ୍ଦ୍ରରୁ ଜଣେ ଗ୍ରାହକ ସେବା କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ବୋଲି ଦାବି କରିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ନୂତନ ଫିଚର – ଏକ embedded SIM(eSIM) ସହିତ ପରିଚିତ କରାଇଲେ। ଏହା ଫୋନ ହଜିଗଲେ ତାଙ୍କ ନମ୍ବରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବ। ଏଥିପାଇଁ SMS ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ କୋଡ୍ ଶେୟାର କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର eSIM ସକ୍ରିୟ ହୋଇଯିବ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ। କଲର ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଦୁଇ-ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଅରିଜିନାଲ ସିମ ଆସିଯିବ। ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଆଗ୍ରହ ଶୁଣି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପାଳନ କଲେ। ତିନି ଦିନ ପରେ, କୌଣସି ସିମ୍କାର୍ଡ ଆସି ନ ଥିଲା। ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ଗ୍ରାହକ ସେବା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଫୋନ କଲେ, କେବଳ ଏକ ଡୁପ୍ଲିକେଟ ସିମ କାର୍ଡ ପାଇଁ ନିକଟସ୍ଥ ସେବା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଗଲା। ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ନମ୍ବରକୁ ପୁନଃ ଆକ୍ଟିଭ୍ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ମେସେଜ ଆସିଲା ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖାଲି ହୋଇଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ନାମରେ ୭.୪୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ମୂଲ୍ୟର ଏକ କାର୍ ଋଣ ନିଆଯାଇଛି। ସେ ପୋଲିସ ଅଭିଯୋଗ ଦାୟର କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବହୁତ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସାଇବର ଠକ ତାଙ୍କ ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟ ଗାଏବ କରିନେଇଯାଇଥିଲେ।
କେମିତି ହୁଏ ସିମ୍ କାର୍ଡ ଠକେଇ
ସିମ୍ ବ୍ଲକ ଠକେଇ: ଗ୍ରାହକମାନେ ଏକ SMS ପାଆନ୍ତି। କୁହାଯାଉଛି, ସେମାନଙ୍କର ବିବରଣୀ ଯାଞ୍ଚ ନକଲେ କିମ୍ବା ଫି’ ନ ଦେଲେ ସେମାନଙ୍କର ସିମ୍ ବ୍ଲକ କରାଯିବ। ଏହି SMSରେ ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୂଚନା ଚୋରି କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ ହୋଇଥିବା ଏକ କ୍ଷତିକାରକ ଲିଙ୍କ ଥାଏ। ଠକମାନେ ଆତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଭୟଭୀତ କରିବାର କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଅନୁରୋଧର ସତ୍ୟତା ଯାଞ୍ଚ ନ କରି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି।
ସିମ୍ ସ୍ବାପ୍ ଠକେଇ: ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ଫିସିଂ, ସାମାଜିକ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କିମ୍ବା ଡାଟା ଉଲ୍ଲଂଘନ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିବରଣୀ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଏହି ସୂଚନା ବ୍ୟବହାର କରି, ସେମାନେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପରିଚୟ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ମୋବାଇଲ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ସିମ୍ କାର୍ଡ ବଦଳାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ନୂତନ ସିମ ୍ସକ୍ରିୟ ହେବା ପରେ, ଠକମାନେ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ କାରବାର ପାଇଁ କଲ୍, ମେସେଜ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ OTP ଗୁଡ଼ିକର ଡାଟା ପାଆନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଗ୍ରାହକମାନେ ଜାଣିବେ ଯେ ସେମାନଙ୍କର SIM ଡି-ଆକ୍ଟିଭେଟ କରାଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ଖାଲି ହୋଇଯାଇଥାଇପାରେ।
ସିମ କ୍ଲୋନିଂ: ଉନ୍ନତ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରି, ଠକମାନେ ଏକ ଡୁପ୍ଲିକେଟ SIM ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପୀଡିତଙ୍କ SIM କାର୍ଡରୁ ଡାଟା କପି କରନ୍ତି। ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ କଲ କରିବାକୁ, ମେସେଜ ପଠାଇବାକୁ ଏବଂ OTP ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ। ଏକ କ୍ଲୋନ ହୋଇଥିବା ସିମ ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକ ଏପରି ସାଇବର ଅପରାଧରେ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ହୋଇପାରନ୍ତି, ଯାହା ସେମାନେ କରିନାହାନ୍ତି।
ନକଲି KYC ଯାଞ୍ଚ ଠକେଇ: ଠକମାନେ ଟେଲିକମ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ନିଜକୁ ପରିଚୟ ଦେଇ ଦାବି କରନ୍ତି ଯେ, ଜଣେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଆଧାର, PAN କିମ୍ବା KYC ବିବରଣୀକୁ ସେମାନଙ୍କର SIM ଡି-ଆକ୍ଟିଭେଟ ହେବାରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଅପଡେଟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ଗ୍ରାହକମାନେ ଏହି ସୂଚନା ଶେୟାର କରନ୍ତି କିମ୍ବା କ୍ଷତିକାରକ ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ କରନ୍ତି, ତେବେ ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ଡିଜିଟାଲ ପରିଚୟ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ବିପଦରେ ପକାଇପାରେ।
SIM କାର୍ଡ ଠକେଇକୁ କିପରି ଚିହ୍ନଟ କରିବେ
ହଠାତ୍ SIM ଡି-ଆକ୍ଟିଭେଟ: ଯଦି କୌଣସି ଫୋନ ହଠାତ୍ ବିନା ଚେତାବନୀରେ ନେଟ୍ଓ୍ବର୍କ ସେ କଟିଯାଏ, ତେବେ ଠକମାନେ ନମ୍ବରର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନେଇଥାଇପାରନ୍ତି।
ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆଲର୍ଟ: କେବେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇ ନ ଥିବା ସେବା ପାଇଁ OTP କିମ୍ବା କାରବାର ସୂଚନା ପାଇବା ଠକେଇ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ସୂଚାଇପାରେ।
ସନ୍ଦିଗ୍ଧ କଲ କିମ୍ବା ମେସେଜ: ଅଜଣା ନମ୍ବରରୁ KYC ଅପଡେଟ, Aadhaar, PAN କିମ୍ବା OTP ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ସତର୍କତାର ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଉଚିତ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୂଚନା ଶେୟାର କରିବାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ: ଆଧାର, ପାନ, OTP, କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ବିବରଣୀ କେବେବି କଲ୍, ମେସେଜ୍ କିମ୍ବା ଇମେଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଶେୟାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ବୈଧ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଏକ STRONG SIM ଲକ କୋଡ ସେଟ କରନ୍ତୁ: ଅନେକ ଟେଲିକମ ପ୍ରଦାନକାରୀ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ SIM ସ୍ବାପ ପାଇଁ ଏକ PIN କିମ୍ବା ପାସୱାର୍ଡ ସେଟ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି – ଏହି ଫିଚରକୁ ଆକ୍ଟିଭ୍ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ତର ଯୋଡ଼ିଥାଏ।
ଟେଲିକମ ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ସହିତ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ: ଯଦି ଏକ SIM ସ୍ବାପ୍ ଅନୁରୋଧ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ମୋବାଇଲ ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଅନଧିକୃତ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ଅବରୋଧ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ।
ନିୟମିତ ଭାବରେ ମୋବାଇଲ ନେଟ୍ଓ୍ବର୍କ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ: ଯଦି ଏକ SIM ହଠାତ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ, ତେବେ ଟେଲିକମ ପ୍ରଦାନକାରୀଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ନମ୍ବରରୁ ତୁରନ୍ତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଗାଯୋଗ ନମ୍ବର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ: ଆକ୍ଟିଭେଟ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟାକଅପ ନମ୍ବର କିମ୍ବା ଇମେଲ ରଖିବା ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଏବଂ ଇମେଲ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାଉଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ।
ସନ୍ଦେହଜନକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ତୁରନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ: ସାଇବର କ୍ରାଇମ ହେଲ୍ପଲାଇନ ୧୯୩୦୍କୁ କଲ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା http://www.cybercrime.gov.in ରେ ଅନଲାଇନ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ। ଏହା ସହିତ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କର ଠକେଇ ବିଭାଗକୁ ଜଣାନ୍ତୁ।
