ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୫।୧:ପ୍ରୟାଗରାଜର ସଙ୍ଗମ ନଗରୀରେ ଆଜି ମହାକୁମ୍ଭର ତୃତୀୟ ଦିନ। ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ, ସାଢେ ୩ କୋଟି ଲୋକ ଅମୃତ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ। ଏବେ ମଧ୍ୟ ସକାଳ ସକାଳୁ ନଦୀ କୂଳରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହେଉଛି। ନାଗା ସାଧୁଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଏଥିରେ ନାଗିନ ସ୍ବାଧୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି କି ଏହି ନାଗିନ ସାଧ୍ୱୀମାନେ କିଏ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ…
ପ୍ରତିବର୍ଷ ପରି ଏଥର ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟାଗରାଜ ମହାକୁମ୍ଭରେ ନାଗା ସାଧୁମାନେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛନ୍ତି। ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପରି, ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାକୁମ୍ଭରେ ବୁଡ ପକାଉଛନ୍ତିି। ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନେ ପାରିବାରିକ ଜୀବନରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂରରେ ଥାଆନ୍ତି। ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନେ ପୁରୁଷ ନାଗା ସାଧୁଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ସେ ଦିଗମ୍ବର ହୋଇ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗଦର୍ଭ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେହି କପଡା ସିଲେଇ ହୋଇନାହିଁ। ତେଣୁ ସେମାନେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ କୌଣସି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ନାଗା ସାଧ୍ୱୀମାନେ କୁମ୍ଭମେଳାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଯଦି ତାଙ୍କର ଋତୁସ୍ରାବ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ବୁଡ଼ ପକାନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଶରୀରରେ କେବଳ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଛିଞ୍ଚି ହୁଅନ୍ତି।
ଜଣେ ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ସାଧୁ ଏବଂ ସାଧ୍ୱୀ ତାଙ୍କୁ ମାତା ବୋଲି ଡାକୁଥାନ୍ତି। ମାଇ ବଡ଼ା ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ, ଯାହାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦଶନାମ ସନ୍ୟାସିନୀ ଆଖାରା କୁହାଯାଏ। ପୁରୁଷ ନାଗା ସାଧୁମାନେ ଉଲଗ୍ନ ରହିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ଉଲଗ୍ନ ରହିବାକୁ ଅନୁମତି ନାହିଁ। ପୁରୁଷ ନାଗା ସାଧୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ନାଗା ସାଧୁ ଅଛନ୍ତି, ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଦିଗମ୍ବର (ନଗ୍ନ)। ସମସ୍ତ ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି। ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନେ ନିଜ ମଥାରେ ତିଳକ ଲଗାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନେ କେବଳ ଗୋଟିଏ କେଶର ରଙ୍ଗର କପଡା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଯାହା ସିଲେଇ ହୁଏ ନାହିଁ। ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁଙ୍କ ଏହି ପୋଷାକକୁ ଗାନ୍ତି କୁହାଯାଏ। ମହିଳା ନାଗୁ ସାଧୁମାନେ ସାରା ଜୀବନ କେବଳ ଗାନ୍ତି ପିନ୍ଧି ବିତାଇଥାନ୍ତି। ସେ ମଧ୍ୟ ଦିନକୁ କେବଳ ଥରେ ଖାଆନ୍ତି। କୁମ୍ଭରେ ମହିଳା ନାଗା ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। କୁମ୍ଭମେଳା ସରିବା ପରେ ସେ ପର୍ବତକୁ ଚାଲି ଯାଆନ୍ତି।
ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି ଯେ ପୁରୁଷ ନାଗା ସାଧୁ ମହାକୁମ୍ଭରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ଏମାନେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଆଖଡ଼ାର ମହିଳା ନାଗା ସାଧ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ମାଇ, ଅବଧୂତାନୀ କିମ୍ବା ନାଗୀନ କୁହାଯାଏ। ନାଗା ସାଧୁ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ ନିଜର ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବାକୁ ପଡିଥାଏ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଲଣ୍ଡା କରିବାକୁ ପଡିଥାଏ। ନାଗିନ ସାଧୁ ହେବା ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ୧୦ରୁ ୧୫ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡିଥାଏ।