ମୁମ୍ବାଇ ,୩ା୩: ଇରାନ-ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଇରାନ ଓ ଓମାନ ମଝିରେ ରହିଥିବା ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ବା ପ୍ରଣାଳୀ ‘ହୋର୍ମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍’ର ବିଶେଷତ୍ୱ ଏବେ ବୈଶ୍ୱିକ ତୈଳ ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ଇରାନ ଏବଂ ଓମାନ ଉପକୂଳ ସମେତ ୟୁଏଇ ଉପକୂଳକୁ ଲାଗି ରହିଥିବା ମାତ୍ର ୩୩ କି.ମି ଚଉଡ଼ା ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଉତ୍ତରରେ ପାରସ୍ୟ ସାଗର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ ଆରବସାଗରକୁ ଯୋଡୁଛି। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତୈଳ ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅନେକ ଶହ ବର୍ଷ ତଳେ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଦେଇ ଚାଇନା ସମେତ ଅନ୍ୟ ବହୁ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏସୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡିକ ସହ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର କରୁଥିଲେ। ହେଲେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ଏହି ସାମଦ୍ରିକ ପଥ ବିଶ୍ୱର ବୃହତ୍ ଏନର୍ଜି କରିଡର୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଲାଭ କରିଛି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସାଉଦି ଆରବ, ୟୁଏଇ, କାତାର୍, ଇରାକ୍, ଇରାନ, ବାହାରିନ୍ ଏବଂ କୁଏତ୍ରୁ ଏହି ପଥ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଭାଗକୁ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ପଥ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ୨୦ରୁ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ପରିବହନ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ଦୈନିକ ୨୦ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ରୁ ଅଧିକ ତୈଳ ପରିହନ ହୋଇଥାଏ। ମାଲାକା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ, ଯେଉଁ ପଥ ଦେଇ ଦୈନିକ ୩.୩ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ତୈଳ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଏହାପରେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ହେଉଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ, ଯେଉଁଠି ଉପରୋକ୍ତ ପରିମାଣର ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ପରିହବନ ହୋଇଥାଏ। କାତାର ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ରୂପେ ଏହାର ଶତପ୍ରତିଶତ ଗ୍ୟାସ୍ ଏହି ପଥ ଦେଇ ରପ୍ତାନି କରିଥାଏ। କାତାର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଗ୍ୟାସ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଥ ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ବିଶ୍ୱର ଅନୂ୍ୟନ ୪୦ ଭାଗ ଉତ୍ପାଦିତ ଗ୍ୟାସ୍ ହୋର୍ମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଫଳରେ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ବୈଶ୍ୱିକ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ଆକ୍ରମଣକୁ ନେଇ ଇରାନ ଏହା ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବା ସହ ଅନ୍ୟ ଉପସାଗରୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡିକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଘଟଣା ହୋର୍ମୁଜ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଦେଇ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ପରିବହନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ବୈଶ୍ୱିକ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ପ୍ରଭାବିତ ହେବା ସହ ଅର୍ଥନୀତି ପରୋକ୍ଷରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବା ଆଶଙ୍କା ବଢାଇଛି।