ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଂଶ। ତଥାପି, ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। କିଛି ଝିଅଙ୍କର ଋତୁସ୍ରାବ ଠିକ୍ ସମୟରେ ହୁଏ ନାହିଁ, କେତେବେଳେ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ। ଅନେକ ମହିଳା ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ଠିକ୍ ସମୟରେ ହୁଏ ନାହିଁ । କେତେବେଳେ ଏହା କିଛି ଦିନ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, କେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଏଥିରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ଏହା ଏକ ରୋଗ କି ନାହିଁ । ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଏହା ଘଟିବା କୌଣସି ରୋଗ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶରୀରର ହରମୋନ ସନ୍ତୁଳନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଲକ୍ଷଣ ହୋଇପାରେ।
ସାଧାରଣତଃ, ମହିଳାଙ୍କ ଋତୁଚକ୍ରକୁ ୨୧ ରୁ ୩୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଅର୍ଥାତ୍, ଯଦି କାହାର ଋତୁସ୍ରାବ ୨୮ ଦିନରେ ଏବଂ କାହାର ୩୨ ଦିନରେ ଆସେ, ତେବେ ଉଭୟ ପରିସ୍ଥିତି ସ୍ୱାଭାବିକ । କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ବ୍ୟବଧାନ ବାରମ୍ବାର ଅଧିକ ହୁଏ (୪୦-୪୫ ଦିନରୁ ଅଧିକ) କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ଘଟେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନିୟମିତ ଋତୁସ୍ରାବ ଚକ୍ର କୁହାଯାଏ ।
ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହେବା ଅନେକ ଅସ୍ଥାୟୀ କିମ୍ବା ସ୍ଥାୟୀ କାରଣ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇପାରେ । କିଛି ଜୀବନଶୈଳୀ ସହିତ ଜଡିତ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ଅବସ୍ଥା ସହିତ ଜଡିତ।
ମାନସିକ ଚାପ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା: ଚାପ ସିଧାସଳଖ ହରମୋନ ସିଷ୍ଟମକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ଏବଂ ଡିମ୍ବୀକରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
ଆକସ୍ମିକ ଓଜନ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଅତ୍ୟଧିକ ଓଜନ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି ଉଭୟ ହରମୋନ ଅସନ୍ତୁଳନକୁ ନେଇପାରେ।
ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟାୟାମ: ଅତ୍ୟଧିକ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ ସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ, ଯାହା ଫଳରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ।
ନିଦ୍ରା ଅଭାବ ଏବଂ ଅନିୟମିତ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା: ସର୍କାଡିଆନ୍ ତାଳରେ ବାଧା ହରମୋନ ଅସନ୍ତୁଳନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ହର୍ମୋନ ଅସନ୍ତୁଳନ: ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ଅସ୍ଥାୟୀ କିନ୍ତୁ ନିୟମିତତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
PCOS (ପଲିସିଷ୍ଟିକ୍ ଓଭାରି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ): ଆଜିକାଲି ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ହରମୋନ ବ୍ୟାଧି। ଏହି ବ୍ୟାଧି ଅଣ୍ଡାଶୟରେ ଛୋଟ ସିଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଯାହା ଋତୁସ୍ରାବରେ ବିଳମ୍ବ, ବ୍ରଣ ଏବଂ ମୁହଁର କେଶ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇପାରେ।
ଥାଇରଏଡ୍ : ଥାଇରଏଡ୍ ହରମୋନ ସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ହ୍ରାସ ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ରକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ।
ହର୍ମୋନ ଔଷଧ: ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବଟିକା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହରମୋନ ଚିକିତ୍ସା ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।