ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୫।୧: ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ଇରାନରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିବାଦ ଏବେ ସାରା ଦେଶରେ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହା ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ସହରରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ଇରାନ ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି। ୧୯୭୯ ଇସଲାମିକ ବିପ୍ଳବ ପରେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିବାଦ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଭାରତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଭାରତର ଇରାନ ସହିତ ଅନେକ ରଣନୈତିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ବାର୍ଥ ଜଡିତ।
ଇରାନରେ ପ୍ରତିବାଦ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଇରାନର ମୁଦ୍ରା (ରିଆଲ)ରେ ତୀବ୍ର ହ୍ରାସ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ବେକାରୀ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଲୋକମାନେ କ୍ରୋଧିତ। ଏହା ତେହେରାନର ଗ୍ରାଣ୍ଡ ବଜାରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଦୋକାନୀମାନେ ଧର୍ମଘଟ କରିଥିଲେ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନେତା ଆୟାତୋଲ୍ଲା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ସ୍ଲୋଗାନ ସହିତ ପ୍ରତିବାଦଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ରାଜନୈତିକ ହୋଇଗଲା। ମହିଳା ଏବଂ ଯୁବକମାନେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଫଳରେ ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଗିରଫଦାରୀ ହୋଇଛି। ଇଣ୍ଟରନେଟ ବ୍ଲାକଆଉଟ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୋଇଛି, ଯାହା ସୂଚନା ପାଇବାକୁ କଷ୍ଟକର କରୁଛି।
ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନର ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରଣନୈତିକ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି…
ଚାବାହାର ବନ୍ଦର: ଭାରତ ଏହି ବନ୍ଦରରେ $୫୦୦ ନିୟୁତ (ପ୍ରାୟ ୪,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା) ନିବେଶ କରିଛି। ଏହି ବନ୍ଦର ଭାରତକୁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ବାଦ ଦେଇ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ, ମଧ୍ୟ ଏସିଆ, ରୁଷିଆ ଏବଂ ୟୁରୋପକୁ ପ୍ରବେଶ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହା ଭାରତର ’କନେକ୍ଟ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଏସିଆ’ ନୀତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ। ଚାବାହାରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଚାବାହାର-ଜାହେଦାନ ରେଳ ଲାଇନ ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟଭାଗ ସୁଦ୍ଧା ସମାପ୍ତ ହେବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ପରିବହନ କରିଡର (INSTC): ଭାରତରୁ ରୁଷିଆ ଏବଂ ୟୁରୋପକୁ ସାମଗ୍ରୀ ଇରାନ ଦେଇ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଶସ୍ତା ପରିବହନ କରାଯାଏ, ଯାହା ସମୟ ୪୦% ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ଖର୍ଚ୍ଚ ୩୦% ହ୍ରାସ କରେ।
ତୈଳ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ: ଆମେରିକାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ତ୍ୱେ, ଭାରତ ଇରାନରୁ ତେଲ ଆମଦାନି କରିଚାଲିଛି। ଏହା ବାଦାମ ଏବଂ ଚାଉଳ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ରପ୍ତାନି କରେ। ଇରାନ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଅଂଶୀଦାର।
ଯଦି ଇରାନରେ ଅସ୍ଥିରତା ଏକ ନୂତନ ସରକାର ଗଠନ କରେ ଯାହା ଭାରତ ସହିତ ଦୃଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ଚାହୁଁଛି, ତେବେ ଚାବାହାର ଏବଂ INSTC ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରାଯାଇପାରେ, ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ତଥାପି, ଅସ୍ଥିରତା ଚାବାହାର ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ବିଳମ୍ବ କରିପାରେ। ରେଳ ଲାଇନ ଏବଂ ବନ୍ଦର କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇପାରେ।
-ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ, ଯାହା ଭାରତ ପାଇଁ ତେଲକୁ ମହଙ୍ଗା କରିପାରେ।
-ଆମେରିକାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ (CAATSA) ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହୋଇପାରେ।
-ଚାଇନା ପାକିସ୍ତାନର ଗୱାଦର ବନ୍ଦର ଉପରେ କାମ କରୁଥିବାରୁ ଲାଭ ପାଇପାରେ, ଯାହା ଚାବାହାରରୁ ମାତ୍ର ୧୭୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ।
-ଭାରତରୁ ଇରାନକୁ ବାସୁମତୀ ଚାଉଳ ରପ୍ତାନି ବନ୍ଦ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ରପ୍ତାନିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ଏବଂ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
-ହଜାର ହଜାର ଭାରତୀୟ, ବିଶେଷକରି ଛାତ୍ର, ଇରାନରେ ଫସି ରହିଛନ୍ତି। ଭାରତ ସରକାର ଏକ ଯାତ୍ରା ପରାମର୍ଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୂତାବାସ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗରେ ରହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି।