ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨।୬: ଆମେରିକା ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାରତର ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ (ଡବ୍ଲୁଟିଓ) ନୋଟିସକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତ ଆମେରିକାର ଇସ୍ପାତ ଓ ଆଲୁମିନିୟମ ଆମଦାନି ଶୁଳ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା। ଆମେରିକା ଏହି ଶୁଳ୍କଗୁଡ଼ିକୁ “ସେଫ୍ଗାର୍ଡ” ପଦକ୍ଷେପ ନୁହେଁ ବୋଲି ଯୁକ୍ତି ଦେଇ କୌଣସି ଆଲୋଚନାରୁ ମନା କରିଦେଇଛି। ଏହାର ଜବାବରେ ଭାରତ ଏବେ ଆମେରିକୀୟ ଆମଦାନି ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛି।
ଗତ ୯ ମେ’ରେ ଭାରତ ଡବ୍ଲୁଟିଓରେ ଏକ ନୋଟିସ ଜାରି କରି ଆମେରିକାର ଇସ୍ପାତ ଓ ଆଲୁମିନିୟମ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଉଚ୍ଚ ଶୁଳ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା। ଭାରତର ହିସାବ ଅନୁସାରେ, ଏହି ଶୁଳ୍କ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୭.୬ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନି ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି, ଯାହା ଆମେରିକାକୁ ୧.୯୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଅତିରିକ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଆୟ ଦେଉଛି। ଏହାର ଜବାବରେ ଭାରତ ଆମେରିକୀୟ ଆମଦାନି ଉପରେ ସମାନ ମୂଲ୍ୟର ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା। ତେବେ, ୨୨ ମେ’ରେ ଆମେରିକା ଡବ୍ଲୁଟିଓକୁ ଜଣାଇଛି ଯେ ଭାରତର ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହା ସେଫ୍ଗାର୍ଡ ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ଆଲୋଚନାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଆମେରିକାର ଏହି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ପରେ ଭାରତ ଏବେ ଆମେରିକୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଯେପରିକି ବାଦାମ, ଆଖରୋଟ ଏବଂ କିଛି ଧାତବ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇବା ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛି। ସରକାରୀ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଭାରତ ଏହି ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଜରିଆରେ ନିଜର ବାଣିଜ୍ୟ ସ୍ବାର୍ଥ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ପ୍ରତିଜ୍ଞ।
ଏହା ପ୍ରଥମ ନୁହେଁ ଯେ ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଶୁଳ୍କକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ୨୦୧୮ରେ ପୂର୍ବତନ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଇସ୍ପାତ ଓ ଆଲୁମିନିୟମ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇଥିଲେ, ଯାହାର ଜବାବରେ ଭାରତ ୨୦୧୯ରେ ୨୮ଟି ଆମେରିକୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇ ଡବ୍ଲୁଟିଓରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାୟର କରିଥିଲା। ଏହି ନୂଆ ବିବାଦ ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ନୂଆ ଉତ୍ତେଜନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ସମ୍ପ୍ରତି ଆମେରିକାର ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ଅଦାଲତ ୨୮ ମେ’ରେ ରାୟ ଦେଇଛି ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ‘ଲିବରେସନ ଡେ’ ଶୁଳ୍କ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ଆଇନ (ଆଇଇଇପିଏ) ଅଧୀନରେ ବୈଧ ନୁହେଁ। ଏହି ରାୟ ଭାରତକୁ ନୈତିକ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର ଡବ୍ଲୁଟିଓ ନୋଟିସ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଜଟିଳ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
ଭାରତ ସର୍ବଦା ନିୟମାଧାରିତ, ମୁକ୍ତ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଆସିଛି। ଭାରତର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ଆମେରିକାର ଶୁଳ୍କ ଡବ୍ଲୁଟିଓର ସାଧାରଣ ଶୁଳ୍କ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (ଗାଟ) ଏବଂ ସେଫ୍ଗାର୍ଡ ଚୁକ୍ତିର ନିୟମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରୁଛି। ଭାରତ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦାବି କରୁଛି ଯେ ଏପରି ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଡବ୍ଲୁଟିଓକୁ ଅଗ୍ରିମ ନୋଟିସ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ଆମେରିକା କରିନାହିଁ। ଏହି ବିବାଦ ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ନୂଆ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଭାରତର ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା କିପରି ଆଗେଇବ ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।