ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୦।୩: ଭାରତ ଏବଂ ଚାଇନା ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ନୂତନ ସୂଚନା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଲିପୁଲେଖ ସୀମାକୁ ପୁନର୍ୱାର ଖୋଲିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଗତ ଛଅ ବର୍ଷ ଧରି ବନ୍ଦ ରହିଛି। କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ଏବଂ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ଗାଲୱାନ ଉପତ୍ୟକାରେ ହୋଇଥିବା ହିଂସାତ୍ମକ ସଂଘର୍ଷ ପରେ ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସୀମା ମଧ୍ୟକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ, ଏହି ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ପଥ ଏବେ ପୁଣି ଥରେ ଖୋଲିବାକୁ ଯାଉଛି। ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ଜୁନ ମାସରେ ସୀମା ଖୋଲିବ, ଯାହା ପରେ ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ପଥ ପ୍ରଶସ୍ତ କରିବ।
ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପିଥୋରାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନକୁ ଏକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରି କରି ଲିପୁଲେଖ ସୀମା ପୁନଃ ଖୋଲିବା ଏବଂ ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ଚୀନ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି। ପିଥୋରାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ (ଡିଏମ) ଏ.କେ. ଭଟଗାଇ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ସୀମା ପୁନଃ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମନୱୟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବୈଠକ ଡାକିଛନ୍ତି। ନେପାଳ ଲିପୁଲେଖ ପଥ ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶ ଉପରେ ଦାବି ରଖିଛି। ନେପାଳ କଳାପାଣି ଏବଂ ଲିମ୍ପିଆଧୁରା ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଲଗାତାର ଦାବି କରିଆସିଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ଯୁଗରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ ହୋଇ ରହିଛି। ଦୁଇ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଜରୁରୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଯେ ଭାରତ ଏବଂ ଚାଇନା ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ – ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପର୍ୱତ ଘାଟି ଦେଇ ପରିଚାଳିତ – ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲୁଥିଲା। ୧୯୬୨ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଲିପୁଲେଖ ସୀମା ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ତଥାପି, ଏହାକୁ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ପୁନଃ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ୨୦୧୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ସୁଗମ କରିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ସୀମା ବନ୍ଦ ହେବା ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକର ସଂଗମ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା: ଗୋଟିଏ ପଟେ COVID-19 ମହାମାରୀ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଗାଲୱାନ ଉପତ୍ୟକାରେ ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଂସାତ୍ମକ ମୁକାବିଲା। ସେହି ସମୟରେ, ଭାରତ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଦେଶରେ COVID-19 ଭାଇରସର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରସାରଣକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା; ତଥାପି, ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସମ୍ପ୍ରତି ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ କରିଡରକୁ ପୁନଃ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଚାପ ପକାଇ ଆସୁଥିଲେ। ପୃଥକ ଭାବରେ, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବିରତି ପରେ, କୈଳାସ ମାନସରୋବର ଯାତ୍ରା – ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ପରିଚାଳିତ – ଗତ ବର୍ଷ ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ପିଥୋରାଗଡ଼ ଡିଏମ ଭଟଗାଇଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଚୀନ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ୱର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ। ପଶମିନା, ଲୁଣ, ବୋରାକ୍ସ, ରେଶମ ଏବଂ ୟାକ ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଚୀନ ରୁ ଭାରତରେ ଆମଦାନି କରାଯାଏ। ବିପରୀତରେ, ରପ୍ତାନିରେ ବୟନ, ମସଲା, ମଇଦା, ଶୁଖିଲା ଫଳ, ପନିପରିବା ଏବଂ କୃଷି ଉପକରଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଗତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚକ୍ର ସମୟରେ, ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ 1.25 କୋଟି ରପ୍ତାନି ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଆମଦାନି ମୋଟ 1.90 କୋଟି ଥିଲା। ଚଳିତ ବର୍ଷ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି, କାରଣ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ଏକ ରାସ୍ତା ର୍ନିମାଣ କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ୱରୁ, ଏହି ରାସ୍ତାରେ ଖଚର ଏବଂ ମେଣ୍ଢା ବ୍ୟବହାର କରି ବାଣିଜ୍ୟ କରାଯାଉଥିଲା; ତଥାପି, ଏବେ ଏହାକୁ ସଡ଼କ ପରିବହନ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜ କରାଯିବ।
ଚୀନ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନର୍ୱାର ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ୱରୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସୀମା-ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଉଭୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ ବାଣିଜ୍ୟ ପାସ ପ୍ରଦାନ, ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସୁବିଧା, କଷ୍ଟମ ନିୟୋଜନ, ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରୋଟୋକଲ ଏବଂ ପରିବହନ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପୂର୍ୱ ଚକ୍ରରେ 265 ଜଣ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ବାଣିଜ୍ୟ ପାସ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ, ଏଥର ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ନଗଦ କାରବାର ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ବିନିମୟ ସେବାକୁ ସହଜ କରାଯିବ। ଏହା ସହିତ, ସୀମା ଶୁଳ୍କ ବିଭାଗ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ତାର କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ନିୟୋଜନ କରିବ।