ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୫।୩; ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅଶାନ୍ତି ଏବଂ ରୁଷିଆ ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ସନ୍ଧିସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦେଇଛି ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଛନ୍ତି: ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି କି? ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରୁ କୂଟନୈତିକ କରିଡର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ତୀବ୍ର ହେଉଛି। ଯଦିଓ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ-ସ୍ତରୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରୁନାହାଁନ୍ତି, ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତିର ପୁନଃସଜ୍ଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏକ ନୂତନ ବିଶ୍ୱ କ୍ରମ ପାଇଁ ପଥ ପ୍ରଶସ୍ତ କରିଛି। ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଶ୍ୱ ଦୁଇଟି ଶିବିରରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ କିଏ କାହା ସହିତ ଠିଆ ହେବ?
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସୂଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରମୁଖ ସଂଘର୍ଷକୁ “ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ” ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏକ ସଂଘର୍ଷ କେବଳ ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଏହା ୟୁରୋପ, ଏସିଆ ଏବଂ ଆଫ୍ରିକା ଭଳି ଅନେକ ମହାଦେଶରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱର ମହାଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସିଧାସଳଖ ପରସ୍ପର ସହିତ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏପରି ସଂଘର୍ଷ କେବଳ ମାସ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ରହିବ, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି, ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥଗିତ କରିଦେବ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଯେତେବେଳେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନର ପରିସ୍ଥିତି ଗମ୍ଭୀର ରହିଛି, ମହାଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରକୁ ମୁହାଁମୁହିଁ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ “ପ୍ରକ୍ସି ଯୁଦ୍ଧ” ପରୋକ୍ଷ ସଂଘର୍ଷରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି।
ଯଦି ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଆମେରିକାର ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏକାଠି ହେବ। ଏହି ବ୍ଲକରେ ନାଟୋର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯେପରିକି ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ ସାମିଲ ହେବେ। ଏସିଆ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଜାପାନ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଏହି ମିଳିତତାର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ, ଇସ୍ରାଏଲ ମିଳିତତାର ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ସହଯୋଗୀ ଭାବରେ ଉଭା ହେବ। ଏହି ବ୍ଲକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ବିଦ୍ୟମାନ ବିଶ୍ୱ କ୍ରମକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେବ। ତାଇୱାନ ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶିବିରରୁ ସକ୍ରିୟ ସମର୍ଥନ ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚାଇନା ଏବଂ ରୁଷିଆଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ବ୍ଲକ ରୂପ ନେଉଛି। ଏହି ଶିବିରରେ ଉତ୍ତର କୋରିଆ, ଇରାନ ଏବଂ ବେଲାରୁଷ ଭଳି ରାଷ୍ଟ୍ର ସାମିଲ ହେବେ। ଇରାନର ସମ୍ପୃକ୍ତି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହୁରି ଘାତକ କରିବ, ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତର କୋରିଆ, ଏହାର ପରମାଣୁ କ୍ଷମତା ଏବଂ ବିଶାଳ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଚୀନକୁ ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରେ। ସିରିଆ ଏବଂ ଭେନେଜୁଏଲା ଭଳି ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ସେମାନଙ୍କର ଆମେରିକୀୟ ବିରୋଧୀ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇ, ଏହି ସମାନ ବ୍ଲକ ଆଡକୁ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଏହି ମେଣ୍ଟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆମେରିକୀୟ ଆଧିପତ୍ୟକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବ।
ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ସଂଘର୍ଷରେ, ଭାରତର ସ୍ଥିତି ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ଜଟିଳ ହେବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି। ଭାରତକୁ ଏକ “ୱାଇଲ୍ଡକାର୍ଡ” ଖେଳାଳି ଭାବରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଭାରତ ରୁଷିଆ ସହିତ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଏକ ସମୟରେ ଆମେରିକା ସହିତ ଏକ ଦୃଢ଼ ରଣନୈତିକ ସହଭାଗୀତା ଅଂଶୀଦାର କରେ। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଭାରତ, ତାର ପାରମ୍ପରିକ ନିରପେକ୍ଷ ନୀତି ପାଳନ କରି ନିରପେକ୍ଷ ରହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ। ତଥାପି, ଚୀନ ସହିତ ଏହାର ଜାରି ରହିଥିବା ସୀମା ବିବାଦ ଏବଂ ଏହାର ଜାତୀୟ ସୱାର୍ଥକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଜରୁରୀତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଭାରତ ଶେଷରେ ଏକ କଷ୍ଟକର ପସନ୍ଦ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ଭାରତର ସ୍ଥିତି ଉଭୟ ଦିଗରେ ତରାଜୁ ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଫଳାଫଳକୁ ଛିଡ଼ା କରିବାର ଶକ୍ତି ରଖିଛି।
ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ, ମେଣ୍ଟର ଆଧାର କେବଳ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସେୱଚ୍ଛାଚାରିତା ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ପରିଭାଷିତ ହେବ ନାହିଁ; ବରଂ, ସମ୍ୱଳ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ। ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଶସ୍ୟ, ତେଲ କିମ୍ୱା ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ଆବଶ୍ୟକତା ହେତୁ ନିଜକୁ ଏକ ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ସମନୱିତ କରିପାରନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସୱରୂପ, ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାର ଅନେକ ଦେଶ ସେମାନଙ୍କର ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆର୍ଥିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଆଧାର କରି ଚୀନ କିମ୍ୱା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ପକ୍ଷ ରଖିବାକୁ ବାଛିପାରନ୍ତି। ଏହି ସଂଘର୍ଷ ଏକ ଆଦର୍ଶଗତ ଯୁଦ୍ଧ କମ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ୱଳର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଏକ ସଂଘର୍ଷ ପରି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇପାରେ।
ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଂଘର୍ଷକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁଥିବା ର୍ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ର୍ନିଣ୍ଣୟ କରିବ ଯେ କେଉଁ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ଏହି ରଣାଙ୍ଗନରେ ଟାଣି ହେବେ। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧର କାରଣ ତାଇୱାନ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ, ତେବେ ଚାଇନା ଏବଂ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ସିଧାସଳଖ ସଂଘର୍ଷ କରିବେ। ବିପରୀତରେ, ଯଦି ରୁଷ ଏକ ନାଟୋ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରେ, ତେବେ ସମଗ୍ର ୟୁରୋପ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଡୁବିଯିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଚାଲିଥିବା ରୁଷିଆ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଗଠନ ପାଇଁ ମୂଳଦୁଆ ପକାଇସାରିଛି। ବିଶ୍ୱ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ପାଉଡର କେଗ ଉପରେ ବସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଛୋଟ ଭୁଲ ବୁଝାମଣା ମଧ୍ୟ ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁଥିବା ଚିଙ୍ଗାରି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରେ।