ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୦।୪: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଭାବିକତାକୁ ଫେରିନାହିଁ। ଏହା ତୈଳ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଥ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତଥାପି ସଂଘର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନରେ ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରାସ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ, ଇରାନ ଏହି ଜଳପଥ ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଟୋଲ ଆଦାୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି। ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ, ତେବେ ଉପଲବ୍ଧ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଇରାନ ଏହି ଟୋଲ ରୁ ଆୟ କରିପାରୁଥିବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଦୈନିକ ଏବଂ ବାର୍ଷିକ ରାଜସୱ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ହେଉଛି ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରକୁ ଖୋଲା ସମୁଦ୍ର ସହିତ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ସବୁଠାରୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ କିନ୍ତୁ ବ୍ୟସ୍ତତମ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ 20% ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ଏହାର 30% LNG (ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ) ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଗତି କରେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣର ଜୀବନରେଖା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ପ୍ରତିଦିନ ଡଜନ ଡଜନ ବଡ଼ ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ଏବଂ ମାଲବାହୀ ଜାହାଜ ପରିବହନ କରନ୍ତି, ଏସିଆ, ୟୁରୋପ ଏବଂ ଆମେରିକାର ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗାଣ କରନ୍ତି।
ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଏହି ଜଳପଥର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଦୃଶ୍ୟପଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ୧୫ଟି ଜାହାଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ପରିବହନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ଏହା ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ସ୍ତର ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ ୯୦% ହ୍ରାସକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ପୂର୍ୱରୁ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଦୈନିକ ପରିମାଣ ୮୦ ରୁ ୧୩୦ ଏବଂ କେତେବେଳେ ୧୪୦ଜାହାଜ ପରିବହନ ହେଉଥିଲା, ସାମୁଦ୍ରିକ ଯାତାୟାତ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ସ୍ଥଗିତ ହୋଇଗଲାଣି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାର ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି।
ଯଦିଓ ଇରାନ, ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଆମେରିକା ସହିତ ୪୦ ଦିନିଆ ସଂଘର୍ଷ ପରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ସ୍ଥାପନ ହୋଇଛି, ତଥାପି ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଜାରି ରହିଛି। ଫଳସୱରୂପ, ଇରାନ ଏବେ ପରିବହନ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ କଠୋର ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ସେହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ପାସେଞ୍ଜର ଅନୁମତି ଦିଆଯାଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଇରାନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁମତି ପାଇଛନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଶହ ଶହ ଜାହାଜ ରାସ୍ତାରେ ଫସି ରହିଛନ୍ତି କିମ୍ୱା ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ବିକଳ୍ପ ଜାହାଜ ପଥ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଡଜନ ଡଜନ ଚୀନ ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ, ଇରାନ ଏହାର ରାଜସୱ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକ ସୂଚିତ କରୁଛି ଯେ ଦେଶ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର୍ ଉପରେ ଟୋଲ ଟିକସ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତି ବ୍ୟାରେଲ ତେଲ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ $1 ଟ୍ରାନ୍ଜିଟ ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ କରାଯିବ। କିଛି ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା ପ୍ରତି ଜାହାଜ ପାଇଁ $2 ନିୟୁତ ହୋଇପାରେ।
ଯଦି ଏହି ଟୋଲ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ, ତେବେ ଇରାନର ଦୈନିକ ରାଜସୱରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିପାରେ। ଆକଳନ କରାଯାଉଛି ଯେ ଦେଶ କେବଳ ଏହି ଟୋଲ ରୁ ଦୈନିକ $20 ନିୟୁତ ରୁ $21.5 ନିୟୁତ ମଧ୍ୟରେ ଆୟ କରିପାରିବ। ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାରେ, ଏହା ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ 160 ରୁ 180 କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁବାଦ କରେ। ଏହି ଆୟ କେବଳ ପରିବହନ ମାର୍ଗ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ବିନିମୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ଅର୍ଥାତ ଏହା ତୈଳ ବିକ୍ରୟରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ରାଜସୱଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ଏହା ସହିତ।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ବାର୍ଷିକ ରାଜସୱ ସଂଖ୍ୟାରେ ଦେଖାଯିବ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ଏହି ଟୋଲ ରୁ ବାର୍ଷିକ $70 ବିଲିୟନ ରୁ $80 ବିଲିୟନ ମଧ୍ୟରେ ଆୟ କରିପାରିବ। ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାରେ, ଏହା ପ୍ରାୟ 6.5 ଲକ୍ଷ କୋଟି ରୁ 7.5 ଲକ୍ଷ କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହି ସଂଖ୍ୟା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାବରେ ତେଲ ରପ୍ତାନିରୁ ଇରାନର ବର୍ତ୍ତମାନର ବାର୍ଷିକ ରାଜସୱକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ, ଯାହା ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଏକ ବିଶାଳ ରଣନୈତିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଗୁରୁତ୍ୱର ବିଷୟ କରିଥାଏ।
ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଉପରେ ନଜର ପକାଇଲେ ଜଣାପ ଯେ ଇରାନ 2023 ମସିହାରେ ତୈଳ ରପ୍ତାନିରୁ ପ୍ରାୟ $41.1 ବିଲିୟନ ଏବଂ 2024 ମସିହାରେ $46.7 ବିଲିୟନ ରୋଜଗାର କରିଥିଲା। 2026 ସୁଦ୍ଧା, ଏହାର ଦୈନିକ ତୈଳ ରାଜସୱ ପ୍ରାୟ $139 ନିୟୁତରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଇରାନ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ 1.6 ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ ତୈଳ ରପ୍ତାନି କରୁଛି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଏହି ଟୋଲଗୁଡ଼ିକରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରାଜସୱ ଏହାର ପାରମ୍ପରିକ ତୈଳ ରପ୍ତାନି ବ୍ୟବସାୟରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଆୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ।