ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୮।୨: ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଦ୍ୱାରା ଇରାନ ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ସମ୍ପ୍ରତି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ପରିସ୍ଥିତି ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଛି। ଇରାନ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛି ଯେ ଏହି ସଂଘର୍ଷର ଫଳାଫଳ ସେମାନେ ର୍ନିଣ୍ଣୟ କରିବେ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ: ଏହି ସଂଘର୍ଷର ଭାରତ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ଏହା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟକୁ କେତେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ।
ପ୍ରକୃତରେ, ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନର ସମ୍ପର୍କ କେବଳ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ପୁରୁଣା ନୁହେଁ; ବରଂ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ଧ୍ୟାନ ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାସ୍ତବତା ହେଉଛି ଯେ ଇରାନ ଏହାର ଅନେକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ୱା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଭାରତ ଉପରେ ର୍ନିଭର କରେ। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ କେବଳ କୂଟନୀତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ସମେତ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ।
ଭାରତ ଇରାନରୁ କ’ଣ ଆମଦାନୀ କରେ?
ଇରାନରୁ ଭାରତର ସର୍ୱାଧିକ ଆମଦାନୀ ହେଉଛି ଅଶୋଧିତ ତେଲ। ଭାରତ ଇରାନରୁ ପିସ୍ତା ଏବଂ ଖଜୁର ଭଳି ଶୁଖିଲା ଫଳ, କିଛି ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ, ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ କାଚପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆମଦାନୀ କରେ। ୧୯୪୭ ମସିହାର ବିଭାଜନ ପୂର୍ୱରୁ, ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନ ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନିକଟତର ଥିଲେ। ପାକିସ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ସିଧାସଳଖ ସ୍ଥଳଭାଗ ସମ୍ପର୍କ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ସେମାନେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଇରାନ ଗସ୍ତ ପରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ନୂତନ ଗତି ପାଇଥିଲା।
ଦୁଇ ଦେଶ ଟଙ୍କା ଏବଂ ରିଆଲରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ
ଯେତେବେଳେ ଭାରତ-ଆମେରିକା ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଆମେରିକା ଇରାନ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଦୂରତା ଥିଲା। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ କେବେ ବି ବନ୍ଦ ହୋଇନଥିଲା। ଦୁଇ ଦେଶ ଡଲାର ପରିବର୍ତ୍ତେ ଟଙ୍କା ଏବଂ ରିଆଲରେ ମଧ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଆଜି, ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା, ଔଷଧ, ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଖଣି ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି।
ଚାବାହାର ବନ୍ଦର ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ
ବାଣିଜ୍ୟକୁ ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ, ଭାରତ ଇରାନର ଚାବାହାର ବନ୍ଦରରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ନିବେଶ କରୁଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଏବଂ ଆଫଗାନିସ୍ତାନକୁ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କୂଟନୈତିକ ପଥ। ଯଦିଓ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଆତଙ୍କବାଦକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ଏବଂ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଗୁପ୍ତ ସୂଚନା ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିବା ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବାଣ୍ଟିଥାନ୍ତି।
ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କ
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୂଟନୀତିର ଜଟିଳତା ବାହାରେ, ଏହି ଦୁଇ ଦେଶର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ପାର୍ସୀ ଭାଷାର ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ରହିଛି। ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ସୁଫିବାଦର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଇରାନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦାୟୀ। ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି ଯେ ଅନେକ ମହାନ ସୁଫି ସନ୍ଥ ଇରାନରୁ ଭାରତ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।