ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୭।୧୨: ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ଗୁରୁବାର ଦିନ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କର ମୃତଦେହ ଡିସେମ୍ବର ୨୮ ଶନିବାର ଦିନ କଂଗ୍ରେସ ମୁଖ୍ୟାଳୟରେ ରଖାଯିବ। ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ମଧ୍ୟ ହେବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନମୋହନ ସିଂଙ୍କର ଗୁରୁବାର ମତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ତେବେ କାହିଁକି ତାଙ୍କର ଶେଷ ରୀତିନୀତି ଆଜି ପାଳନ କରାଯାଉ ନାହିଁ ଅର୍ଥାତ ଶୁକ୍ରବାର କାହିଁକି ଏହା କରାଯାଉ ନାହିଁ। ଏହା ଶନିବାରକୁ କାହିଁକି ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଛି। ଏହି ବିଳମ୍ବର କାରଣ କ’ଣ?କହିରଖୁଛୁ କି, ତାଙ୍କ ଝିଅ ଆମେରିକାରେ ରୁହନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଶେଷ ରୀତିନୀତି ତାଙ୍କ ଝିଅ ନ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଝିଅ ଶୁକ୍ରବାର ରାତି ୧ଟା ସୁଦ୍ଧା ଆମେରିକାରୁ ଫେରିବେ।
କିନ୍ତୁ ଏପରି ବିଳମ୍ବ କେବଳ ମନମୋହନଙ୍କ ଠାରେ ନୁହେଁ ଭାରତର ଅନ୍ୟ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେମାନଙ୍କର ପାର୍ଥିବ ଶରୀରକୁ କିଛିଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଜାଣନ୍ତୁ ସେ ସମ୍ପର୍କରେ…
ପଣ୍ଡିତ ଜବାହାରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କର ୨୭ ମଇ ୧୯୬୪ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ୭୪ବର୍ଷ ବୟସରେ ହୃଦଘାତ ହେତୁ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ମେ ୨୮ରେ ଯମୁନା କୂଳରେ ଶାନ୍ତିବନରେ ହିନ୍ଦୁ ରୀତିନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା। କୁହାଯାଏ ଯେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ପ୍ରାୟ ୧୫ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ଲାଲ ବାହାଦୂର ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଉଜବେକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ତାସକେଣ୍ଟରେ ୧୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୬୬ ରେ ୬୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ମୃତଦେହକୁ ତାସକେଣ୍ଟରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୧୩ ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୬୬ ରେ ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁଙ୍କ ସ୍ମାରକଠାରୁ କିଛି ଦୂରରେ ଅନ୍ତେଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା, ଆଜି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବିଜୟ ଘାଟ କୁହାଯାଏ।
ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୮୪ରେ ସଫଦରଜଙ୍ଗ ରୋଡରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ବାସଭବନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ନଭେମ୍ବର ୨ରେ ତାଙ୍କର ମୃତଦେହ କିଶୋର ମୁର୍ତ୍ତୀ ଭବନକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା। ନଭେମ୍ବର ୩ରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସ୍ମୃତି, ରାଜଘାଟ ନିକଟରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ରୀତିନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆଜି ଶକ୍ତିସ୍ଥଳ କୁହାଯାଏ।
ମୋରାରଜୀ ଦେଶାଇଙ୍କ ୧୦ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୯୫ରେ ବମ୍ବେରେ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହାକୁ ଆମେ ମୁମ୍ବାଇ ବୋଲି କହୁଛୁ) ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଥମ ଅଣ-କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦେଶାଇଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ୧୨ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୯୫ ଗୁଜୁରାଟର ଅହମ୍ମଦାବାଦର ସାବରମତି ନଦୀ କୂଳରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ଚୌଧୁରୀ ଚରଣ ସିଂ ୨୯ ମେ ୧୯୮୭ ରେ ୮୪ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହାନ୍ତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମାଧି ରାଜଘାଟ ନିକଟରେ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କିଷାନ ଘାଟ କୁହାଯାଏ। ଚରଣ ସିଂଙ୍କ ଶେଷ ରୀତିନୀତି ମେ ୨୯ରେ କରାଯାଇଥିଲା।
ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ୨୧ ମେ ୧୯୯୧ରେ ତାମିଲନାଡୁର ଶ୍ରୀପେରୁମୁଦୁରରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ତିନି ଦିନ ପରେ, ମେ ୨୪ରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ରାଜକୀୟ ସମ୍ମାନରେ ମୃତଦାହ କରାଯାଇଥିଲା। ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁ, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ସଞ୍ଜୟ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମାଧି ନିକଟରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମୃତଦାହ କରାଯାଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବୀରଭୂମି କୁହାଯାଏ।
ପିଭି ନରସିଂହ ରାଓ ୨୩ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୪ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଡିସେମ୍ବର ୨୫ରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ରାଓଙ୍କର ଶେଷ ରୀତିନୀତି କରାଯାଇଥିଲା।
ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ତିନିଥର ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। 1996 ରେ
ସେ ୧୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୮ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ପରଦିନ, ଅଗଷ୍ଟ ୧୭ରେ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା।