କାବୁଲ,୨୪।୧୦: ଭାରତ ପରେ ଏବେ ତାଲିବାନ ଶାସିତ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଯାଉଥିବା ନଦୀ ଜଳ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ସୂଚନା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ମୌଲବୀ ହିବାତୁଲ୍ଲା ଅଖୁନ୍ଦଜାଦା ଶୀଘ୍ର କୁନାର ନଦୀ ଉପରେ ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଆଫଗାନ ସୂଚନା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଉପମନ୍ତ୍ରୀ ମୁହାଜର ଫାରାହି ଗୁରୁବାର ‘ଏକ୍ସ’ ରେ ପୋଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଖୁନ୍ଦଜାଦା ଜଳ ଓ ଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ତୁରନ୍ତ କୁନାର ନଦୀରେ ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଏବଂ ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀକୁ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ଦେଶୀୟ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ସହ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ‘ଜଳ ଅଧିକାର’ର ଦାବି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାରତର ଜଳ-ବଣ୍ଟନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ଆସିଛି। ପାକିସ୍ତାନୀ ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ପହଲଗାମ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖି ପଶ୍ଚିମର ତିନୋଟି ନଦୀର ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା।
କୁନାର ନଦୀ, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନରେ ଚିତ୍ରାଳ ନଦୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ୪୮୦ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବ ଏବଂ ଏହା ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ହିନ୍ଦୁକୁଶ ପର୍ବତରୁ ବାହାରି ପାକିସ୍ତାନର ଖାଇବର ପାଖତୁନଖ୍ୱାରେ କାବୁଲ ନଦୀରେ ମିଶିଥାଏ। ଏହି ନଦୀର ଜଳ ପ୍ରବାହ କମିଲେ କାବୁଲ ଏବଂ ତା’ ପରେ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନର ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଅସ୍ୱୀକୃତ ସୀମା ଡୁରାଣ୍ଡ ଲାଇନ୍ରେ ସାପ୍ତାହିକ ବ୍ୟାପୀ ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଘର୍ଷ ପରେ ଆସିଛି। ତାଲିବାନ ସରକାର ୨୦୨୧ ରେ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରଠାରୁ ଦେଶର ଜଳ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଜଳ ବଣ୍ଟନ ଚୁକ୍ତି ନାହିଁ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ତାଲିବାନ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ମୌଲବୀ ଅମୀର ଖାନ ମୁତାକିଙ୍କ ନିକଟରେ ହୋଇଥିବା ଭାରତ ଗସ୍ତ ଏବଂ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ. ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ସହ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ଡ୍ୟାମ୍ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ରାଜି ହେବା ଏହି ସମୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ। ଭାରତ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ପୂର୍ବରୁ ସଲମା ଡ୍ୟାମ୍ (ଆଫଗାନ-ଭାରତ ବନ୍ଧୁତା ଡ୍ୟାମ୍) ଏବଂ ଶାହତୁତ ଡ୍ୟାମ୍ ପାଇଁ ସହଯୋଗ କରିଛି।