ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ/ତେହେରାନ,୧।୩: ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଜାରି ରହିଥିବା ବିବାଦ ଏବେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ଦେଇଛି। ରଏଟର୍ସର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କଞ୍ଚା ତେଲ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ବୋଝେଇ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୫୦ଟି ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏବେ ସମୁଦ୍ର ମଝିରେ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି। ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ହୋର୍ମୁଜ ଜଳସନ୍ଧି (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଯିବାକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି।
ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଏଲଏନ୍ଜି (LNG)** ବା ତରଳୀକୃତ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ପରିବହନ କରାଯାଏ। ଯଦି ଇରାନ ଏହି ଜଳପଥକୁ ବନ୍ଦ କରେ, ତେବେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ (Energy Crisis) ଦେଖାଦେବ। ବ୍ଲୁମବର୍ଗର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମାନ୍ୟ ହଲଚଲ ମଧ୍ୟ ଗ୍ୟାସ ଦରକୁ ଆକାଶଛୁଆଁ କରିଦେଇପାରେ।
ଏହି ସଙ୍କଟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ। ଭାରତ ନିଜର ମୋଟ ଗ୍ୟାସ ଆବଶ୍ୟକତାର ୪୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ କତାର୍ରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। କତାର୍ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଗ୍ୟାସ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଦେଶ ଏବଂ ଏହାର ସମସ୍ତ ଗ୍ୟାସ ଜାହାଜ ହୋର୍ମୁଜ ଜଳସନ୍ଧି ଦେଇ ଯାଇଥାଏ। ଗତ ବର୍ଷ କତାର୍ ରପ୍ତାନି କରିଥିବା ଗ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରୁ ଚାଇନା(୨୦ ମିଲିୟନ ଟନ) ପରେ ଭାରତ (୧୨ ମିଲିୟନ ଟନ) ଦ୍ୱିତୀୟ ବଡ଼ କ୍ରେତା ଥିଲା।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସ୍ଥିତି ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟର ସ୍ମୃତିକୁ ତାଜା କରିଦେଇଛି। ସେତେବେଳେ ୟୁରୋପ ସଙ୍କଟରେ ଥିବାବେଳେ ଏଥର ଏସିଆ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଚାଇନା, ତାଇୱାନ, ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ମଧ୍ୟ କତାର୍ ଗ୍ୟାସ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ।
ଶିପ ଟ୍ରାକିଂ ଡାଟା ଅନୁଯାୟୀ, ଅତିକମରେ ୧୧ଟି ଏଲଏନ୍ଜି ଟ୍ୟାଙ୍କର ସେମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରାକୁ ଅଧାରେ ଅଟକାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯଦିଓ କତାର୍ ଏନର୍ଜି ପକ୍ଷରୁ ସରକାରୀ ଭାବେ କୌଣସି ଜାହାଜ ବନ୍ଦ କରାଯାଇ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅନିଶ୍ଚିତତା କାରଣରୁ ବଜାରରେ ଭୟର ବାତାବରଣ ଖେଳିଯାଇଛି। କଞ୍ଚା ତେଲ (Crude Oil) ଦର ବଢ଼ିଲେ ଗ୍ୟାସ ଦର ମଧ୍ୟ ସିଧାସଳଖ ବଢ଼ିବ।
କେବଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ନୁହେଁ, ପାଇପଲାଇନ ଜରିଆରେ ଇରାନରୁ ୧୫ ପ୍ରତିଶତ ଗ୍ୟାସ ଆଣୁଥିବା ତୁର୍କୀ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଚାପରେ ରହିଛି। ଯଦି ଏହି ବିବାଦ ଲମ୍ବା ସମୟ ଧରି ଚାଲେ, ତେବେ ଭାରତ ସମେତ ଅନେକ ଦେଶରେ ଗ୍ୟାସ ଏବଂ ଇନ୍ଧନ ଦର ବଢ଼ିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ, ଯାହା ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ପକେଟ ଉପରେ ମାଡ଼ ହେବ।