ସମ୍ପାଦକୀୟ |

ଗଙ୍ଗାଧର: ନବଯୁଗର ବାର୍ତ୍ତାବହ

ଗଙ୍ଗାଧର: ନବଯୁଗର ବାର୍ତ୍ତାବହ
ଆଜି ସ୍ବଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମତିଥି। ସମ୍ବଲପୁର ଅଞ୍ଚଳର ପିଲାମାନେ ମେହେର କବିଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ନିବେଦନ କରି ଏବେ ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି- ‘ମେହେର ବାଗିର କବି ନୃସିଂହ ନାଥେର ଛବି’। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା- ନୃସିଂହ ନାଥ ପରି ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ ନାହିଁ କିମ୍ବା ମେହେରଙ୍କ ପରି କବି ନାହାନ୍ତି। ମେହେର କବିଙ୍କୁ ଜଣେ ପ୍ରକୃତି କବି ଭାବେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ସେ ଜଣେ ଜାତୀୟ କବି ଥିଲେ; ଏ ଦିଗରେ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା ବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇନାହିଁ ବୋଲି କହିଲେ ଭୁଲ୍‌ ହେବନାହିଁ।  ଜାତୀୟ କବିର ଜୀବନଗାଥା କେବଳ ତା’ର ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଓ କ୍ରିୟାକଳାପ ମଧ୍ୟରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଏହା ଜାତୀୟ ଇତିହାସର ଅଂଶବିଶେଷ। ସୁତରାଂ କବିକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ହେଲେ ତା’ର କାବ୍ୟାନୁଶୀଳନ ଏକାନ୍ତ କାମ୍ୟ ନୁହେଁ- ସମକାଳୀନ ଯୁଗର ସ୍ପନ୍ଦନକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ପାଇଁ କବିର ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ପଦ ଅନୁଶୀଳନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି। ମନସ୍ବୀ କବି ଟି.ଏସ୍‌.ଏଲିୟଟ୍‌ ଏ କଥା କହିଛନ୍ତି - ”The Greatest Poet in writing himself, writes his own times.“ ସୁତରାଂ କବି ବା ସାହିତି୍ୟକ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ସମୟର କଥାକୁ ହିଁ ନିଜ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଏହାହିଁ ହେଉଛି କବି ଧର୍ମ। ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ପରିବେଶ ଓ ଜୀବନ ସମକାଳୀନ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଭୂମିକା ନିଭାଇବାକୁ ତାଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦେଇ ନ ଥିଲା। ତେଣୁ ବିଭିନ୍ନ ସଭା ସମିତିରେ ସେ ଜଣେ ରାଜନେତା ଭାବେ ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟ ନ ରଖି ନିଜ ଅନ୍ତରର ବେଦନାକୁ ସାହିତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ କେଉଁଠି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ବା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ନଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ବେଳକୁ ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୪ବର୍ଷ ବୟସ। ‘ଉତ୍କଳ ସଭା’ର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୨୦ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା। ସମ୍ବଲପୁରରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତି ଉଡ୍‌ବର୍ଣ୍ଣ ସାହେବଙ୍କର ଅବିଚାର ତାଙ୍କୁ ମର୍ମାହତ କରିଥିଲା। ସେତେବେଳକୁ ସେ ବରପାଲି ଜମିଦାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଜଣେ ସ୍ବଳ୍ପ ବେତନଭୋଗୀ କର୍ମଚାରୀ। ‘ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଜନ୍ମବେଳକୁ ସେ ସମ୍ବଲପୁରର ଡେପୁଟି କମିଶନର ଅଦାଲତରେ ଜୁଡିସିଆଲ ମୋହରିର ଭାବେ ଅବସ୍ଥାପିତ। ସମ୍ବଲପୁରରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବେହେରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଥିଲା ବେଳେ ଗଙ୍ଗାଧର ଚାକିରିରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତିରୋଧାନର ମାତ୍ର ତିନିବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ବଲପୁରରେ ଜାତୀୟ ହାଇସ୍କୁଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା। ଅମିନ, ମାଲମୋହରିର ଏବଂ ଜୁଡିସିଆଲ ମୋହରିର ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ଭିତରେ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲା ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବ୍ୟକ୍ତିସତ୍ତା। ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ସମକାଳରେ କେବଳ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟରେ ଏକ ନବଯୁଗର ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳକୁ ଦେଶ ପରାଧୀନ। କବି ଗଙ୍ଗାଧର ତାଙ୍କ କୃତିରେ ସମକାଳୀନ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିଙ୍କ ପରି ପ୍ରଥମେ ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଜୀବନର ସାୟାହ୍ନରେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି। ସେତେବେଳକୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ। ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମି ସମ୍ବଲପୁରରେ ମଧ୍ୟ ଐତିହାସିକ ଜନଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଯୁଗର ସେଇ ସ୍ପନ୍ଦନକୁ ନିଜ କୃତିରେ ସ୍ଥାନ ଦେବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ଗଙ୍ଗାଧର ରଚନା କରିଥିଲେ- ‘ଭାରତୀ ଭାବନା’। ଏହା ସ୍ବଦେଶପ୍ରୀତି ସମ୍ପନ୍ନ କବିଙ୍କର ପ୍ରାଣବୀଣାରେ ସମକାଳୀନ ନବଚେତନାର ଏକ ମଧୁର ଝଙ୍କାର କହିଲେ କିଛି ଭୁଲ୍‌ ହେବନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ସୂଚାଇ ଦେଇଛୁ ଯେ ଗଙ୍ଗାଧର ରାଜନେତାଙ୍କ ପରି ସଭାସମିତିରେ ଯୋଗଦେଇ ଗଳାଫଟାଇ ଚିତ୍କାର କରିଥିବାର କୌଣସି ବିବରଣୀ ଆମ ନଜରକୁ ଆସିନାହିଁ। ‘ମେହେରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦୁଇପଦ’ ଶୀର୍ଷକ ଆଲୋଚନାରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଦେବତା ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ମହାଭାରତୀୟ ଚିନ୍ତାଧାରା ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍‌ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ପୌରାଣିକ ଆଖ୍ୟାୟିକାର ନବୀକରଣରେ ମେହେର କବି ତପସ୍ୟାରତ ଥିବା ବେଳେ ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ କାବ୍ୟ ରଚନା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାତ୍ପ୍ଯଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ବେଳକୁ ସମ୍ବଲପୁର ଓଡ଼ିଶାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣର ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ ଓ ପରିମାର୍ଜିତ ରୂପ। ଅପୂର୍ବ ଜାତୀୟ ପ୍ରୀତିରେ ଏଥିରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରାଧାନାଥ ଯେପରି କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ମୟୂରଭଞ୍ଜ ପ୍ରଭୃତି ଉତ୍କଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଦୃଶ୍ୟକୁ ନିଜ ସୃଷ୍ଟିରେ ମନୋଜ୍ଞ କରି ଯାଇଛନ୍ତି, କବି ଗଙ୍ଗାଧର ଅନୁରୂପ ଭାବେ ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍କଳର ସୁଷମ ରାଶି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବିଦେଶ ଶାସକଙ୍କୁ କହିଗଲେ ଯେ, ତତ୍କାଳୀନ ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍କଳର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର। କିନ୍ତୁ ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ରେ ହିଁ ସେ ଉତ୍କଳର ଯଥାର୍ଥ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଛନ୍ତି। କେବଳ ସମ୍ବଲପୁର ନୁହେଁ ସିଂହଭୂମ, ଗଞ୍ଜାମ ଏବଂ ଗଡ଼ଜାତ ଅଞ୍ଚଳ ଯେ ଉତ୍କଳର ଛିନ୍ନାଙ୍ଗ, ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ କାବ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଙ୍ଗାଧର ବିଦେଶୀ ଶାସକଙ୍କୁ ଚେତେଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରଚିତ ‘ଭାରତୀ ରୋଦନ’ ଓ ‘ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ ନିବେଦନ’ ମାତୃଭାଷା ଓ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ସମର୍ପିତ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ପ୍ରମାଣ। କୁଳବୃଦ୍ଧ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଭାଷାରେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ହେଉଛି ଜନନୀ ଜନ୍ମଭୂମିର ପୂଜାମଣ୍ଡପ। ଏହି ପୂଜାମଣ୍ଡପ ସହିତ ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଅତି ନିବିଡ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଭାଷାରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ‘ମାତୃଭୂମି ମାତୃଭାଷାରେ ମମତା ଯା’ ହୃଦେ ଜନମି ନାହିଁ, ତାକୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଗଣରେ ଗଣିବା ଅଜ୍ଞାନ ରହିବେ କାହିଁ।’ଆଜି ମେହେର କବିଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମତିଥି ଅବସରରେ ଏହି କବିଙ୍କୁ ଆମର ଅନ୍ତରର ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନିବେଦନ କରୁଛୁ।ଡ. ସିଦ୍ଧାର୍ଥ କାନୁନ୍‌ଗୋଚୈତନ୍ୟ ଧାମ, ଶବର ସାହି, ପ୍ଲଟ ନଂ-୨୦୮୪, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ମୋ: ୯୪୩୮୦୭୨୮୫୦ ଆଜି ସ୍ବଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମତିଥି। ସମ୍ବଲପୁର ଅଞ୍ଚଳର ପିଲାମାନେ ମେହେର କବିଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ନିବେଦନ କରି ଏବେ ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି- ‘ମେହେର ବାଗିର କବି ନୃସିଂହ ନାଥେର ଛବି’। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା- ନୃସିଂହ ନାଥ ପରି ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ ନାହିଁ କିମ୍ବା ମେହେରଙ୍କ ପରି କବି ନାହାନ୍ତି। ମେହେର କବିଙ୍କୁ ଜଣେ ପ୍ରକୃତି କବି ଭାବେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ସେ ଜଣେ ଜାତୀୟ କବି ଥିଲେ; ଏ ଦିଗରେ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା ବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇନାହିଁ ବୋଲି କହିଲେ ଭୁଲ୍‌ ହେବନାହିଁ।   ଜାତୀୟ କବିର ଜୀବନଗାଥା କେବଳ ତା’ର ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଓ କ୍ରିୟାକଳାପ ମଧ୍ୟରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଏହା ଜାତୀୟ ଇତିହାସର ଅଂଶବିଶେଷ। ସୁତରାଂ କବିକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ହେଲେ ତା’ର କାବ୍ୟାନୁଶୀଳନ ଏକାନ୍ତ କାମ୍ୟ ନୁହେଁ- ସମକାଳୀନ ଯୁଗର ସ୍ପନ୍ଦନକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ପାଇଁ କବିର ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ପଦ ଅନୁଶୀଳନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି। ମନସ୍ବୀ କବି ଟି.ଏସ୍‌.ଏଲିୟଟ୍‌ ଏ କଥା କହିଛନ୍ତି - ”The Greatest Poet in  writing himself, writes his own times.“ ସୁତରାଂ କବି ବା ସାହିତି୍ୟକ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ସମୟର କଥାକୁ ହିଁ ନିଜ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଏହାହିଁ ହେଉଛି କବି ଧର୍ମ।  ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ପରିବେଶ ଓ ଜୀବନ ସମକାଳୀନ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଭୂମିକା ନିଭାଇବାକୁ ତାଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦେଇ ନ ଥିଲା। ତେଣୁ ବିଭିନ୍ନ ସଭା ସମିତିରେ ସେ ଜଣେ ରାଜନେତା ଭାବେ ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟ ନ ରଖି ନିଜ ଅନ୍ତରର ବେଦନାକୁ ସାହିତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ କେଉଁଠି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ବା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ନଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ବେଳକୁ ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୪ବର୍ଷ ବୟସ। ‘ଉତ୍କଳ ସଭା’ର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୨୦ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା। ସମ୍ବଲପୁରରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତି ଉଡ୍‌ବର୍ଣ୍ଣ ସାହେବଙ୍କର ଅବିଚାର ତାଙ୍କୁ ମର୍ମାହତ କରିଥିଲା। ସେତେବେଳକୁ ସେ ବରପାଲି ଜମିଦାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଜଣେ ସ୍ବଳ୍ପ ବେତନଭୋଗୀ କର୍ମଚାରୀ। ‘ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଜନ୍ମବେଳକୁ ସେ ସମ୍ବଲପୁରର ଡେପୁଟି କମିଶନର ଅଦାଲତରେ ଜୁଡିସିଆଲ ମୋହରିର ଭାବେ ଅବସ୍ଥାପିତ। ସମ୍ବଲପୁରରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବେହେରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଥିଲା ବେଳେ ଗଙ୍ଗାଧର ଚାକିରିରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତିରୋଧାନର ମାତ୍ର ତିନିବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ବଲପୁରରେ ଜାତୀୟ ହାଇସ୍କୁଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା। ଅମିନ, ମାଲମୋହରିର ଏବଂ ଜୁଡିସିଆଲ ମୋହରିର ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ଭିତରେ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲା ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବ୍ୟକ୍ତିସତ୍ତା।  ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ସମକାଳରେ କେବଳ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟରେ ଏକ ନବଯୁଗର ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳକୁ ଦେଶ ପରାଧୀନ। କବି ଗଙ୍ଗାଧର ତାଙ୍କ କୃତିରେ ସମକାଳୀନ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିଙ୍କ ପରି ପ୍ରଥମେ ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଜୀବନର ସାୟାହ୍ନରେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି। ସେତେବେଳକୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ। ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମି ସମ୍ବଲପୁରରେ ମଧ୍ୟ ଐତିହାସିକ ଜନଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଯୁଗର ସେଇ ସ୍ପନ୍ଦନକୁ ନିଜ କୃତିରେ ସ୍ଥାନ ଦେବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ଗଙ୍ଗାଧର ରଚନା କରିଥିଲେ- ‘ଭାରତୀ ଭାବନା’। ଏହା ସ୍ବଦେଶପ୍ରୀତି ସମ୍ପନ୍ନ କବିଙ୍କର ପ୍ରାଣବୀଣାରେ ସମକାଳୀନ ନବଚେତନାର ଏକ ମଧୁର ଝଙ୍କାର କହିଲେ କିଛି ଭୁଲ୍‌ ହେବନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ସୂଚାଇ ଦେଇଛୁ ଯେ ଗଙ୍ଗାଧର ରାଜନେତାଙ୍କ ପରି ସଭାସମିତିରେ ଯୋଗଦେଇ ଗଳାଫଟାଇ ଚିତ୍କାର କରିଥିବାର କୌଣସି ବିବରଣୀ ଆମ ନଜରକୁ ଆସିନାହିଁ। ‘ମେହେରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦୁଇପଦ’ ଶୀର୍ଷକ ଆଲୋଚନାରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଦେବତା ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ମହାଭାରତୀୟ ଚିନ୍ତାଧାରା ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍‌ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।  ପୌରାଣିକ ଆଖ୍ୟାୟିକାର ନବୀକରଣରେ ମେହେର କବି ତପସ୍ୟାରତ ଥିବା ବେଳେ ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ କାବ୍ୟ ରଚନା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାତ୍ପ୍ଯଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ବେଳକୁ ସମ୍ବଲପୁର ଓଡ଼ିଶାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣର ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ ଓ ପରିମାର୍ଜିତ ରୂପ। ଅପୂର୍ବ ଜାତୀୟ ପ୍ରୀତିରେ ଏଥିରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରାଧାନାଥ ଯେପରି କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ମୟୂରଭଞ୍ଜ ପ୍ରଭୃତି ଉତ୍କଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଦୃଶ୍ୟକୁ ନିଜ ସୃଷ୍ଟିରେ ମନୋଜ୍ଞ କରି ଯାଇଛନ୍ତି, କବି ଗଙ୍ଗାଧର ଅନୁରୂପ ଭାବେ ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍କଳର ସୁଷମ ରାଶି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବିଦେଶ ଶାସକଙ୍କୁ କହିଗଲେ ଯେ, ତତ୍କାଳୀନ ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍କଳର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର। କିନ୍ତୁ ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ରେ ହିଁ ସେ ଉତ୍କଳର ଯଥାର୍ଥ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଛନ୍ତି। କେବଳ ସମ୍ବଲପୁର ନୁହେଁ ସିଂହଭୂମ, ଗଞ୍ଜାମ ଏବଂ ଗଡ଼ଜାତ ଅଞ୍ଚଳ ଯେ ଉତ୍କଳର ଛିନ୍ନାଙ୍ଗ, ‘ଉତ୍କଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ କାବ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଙ୍ଗାଧର ବିଦେଶୀ ଶାସକଙ୍କୁ ଚେତେଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରଚିତ ‘ଭାରତୀ ରୋଦନ’ ଓ ‘ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ ନିବେଦନ’ ମାତୃଭାଷା ଓ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ସମର୍ପିତ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ପ୍ରମାଣ।  କୁଳବୃଦ୍ଧ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଭାଷାରେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ହେଉଛି ଜନନୀ ଜନ୍ମଭୂମିର ପୂଜାମଣ୍ଡପ। ଏହି ପୂଜାମଣ୍ଡପ ସହିତ ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଅତି ନିବିଡ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଭାଷାରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ‘ମାତୃଭୂମି ମାତୃଭାଷାରେ ମମତା ଯା’ ହୃଦେ ଜନମି ନାହିଁ, ତାକୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଗଣରେ ଗଣିବା ଅଜ୍ଞାନ ରହିବେ କାହିଁ।’ଆଜି ମେହେର କବିଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମତିଥି ଅବସରରେ ଏହି କବିଙ୍କୁ ଆମର ଅନ୍ତରର ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନିବେଦନ କରୁଛୁ। ଡ. ସିଦ୍ଧାର୍ଥ କାନୁନ୍‌ଗୋ ଚୈତନ୍ୟ ଧାମ, ଶବର ସାହି, ପ୍ଲଟ ନଂ-୨୦୮୪,  ଭୁବନେଶ୍ୱର, ମୋ: ୯୪୩୮୦୭୨୮୫୦
All Right Reserved By

ସମ୍ପାଦକୀୟ |

ସମ୍ପାଦକୀୟ/ ଚୋକ୍‌ସିଙ୍କ ପଥ

ସମ୍ପାଦକୀୟ/ ଚୋକ୍‌ସିଙ୍କ ପଥ

ପଞ୍ଜାବ ନ୍ୟାଶନାଲ ବ୍ୟାଙ୍କ (ପିଏନ୍‌ବି) ସ୍କାମ୍‌ ପ୍ରାୟ ବର୍ଷେ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଇତିମଧ୍ୟରେ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଅଭିଯୁକ୍ତ ହୀରା ବ୍ୟବସାୟୀ ନୀରବ ମୋଦି ଓ ତାଙ୍କ ମାମୁ ମେହୁଲ ଚୋକ୍‌ସିଙ୍କୁ ଭାରତ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ କରାଯାଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଚୋକ୍‌ସି ଆଣ୍ଟିଗୁଆ ନାଗରିକତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଥିବାରୁ ୨୦୧୯ ଜାନୁୟାରୀ ୨୧ରେ ଭାରତୀୟ ପାସ୍‌ପୋର୍ଟ ସମର୍ପଣ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନାଗରିକ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ..

ଆଚାରରେ ସକାରାତ୍ମକତା ପ୍ରକାଶର ସୁଯୋଗ

ଆଚାରରେ ସକାରାତ୍ମକତା ପ୍ରକାଶର ସୁଯୋଗ

ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତର୍କ/ ବିମଳ ପ୍ରସାଦ ପାଣ୍ଡିଆ

୨୦୧୯ ବର୍ଷର ଶେଷ ‘ମନ୍‌ କି ବାତ୍‌’ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି କହିଥିଲେ ଯେ, ନକାରାତ୍ମକତାର ପ୍ରସାର କରିବା ଅତି ସହଜ କିନ୍ତୁ ଲୋକେ ସକାରାତ୍ମକତାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିବା ଦରକାର। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ନେତୃସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଭଳି ସକାରାତ୍ମକତାର ବିଚାର ଦେବା ଅନେକ ଆଶା ଉଦ୍ରେକ କରାଏ। ଏହି ନିର୍ବାଚନୀ ଋତୁରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ‘ମନ୍‌ କି ବାତ୍‌’ରେ ରଖିଥିବା ବିଚାରକୁ ନିଜ ଆଚାରରେ ପରିଣତ କରିପାରିଲେ ତାହା ସକାରାତ୍ମକତାର ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟିକରିବ। ନିଜ ବିଚାରକୁ ଆଚାରରେ ପରିଣତ କରି ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଟାହିଟାପରା କରିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତିରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ବା ବିରୋ..

ସଶସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମର ମହାନାୟକ

ସଶସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମର ମହାନାୟକ

ଡ. ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ସାହୁ

ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷିତ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯେତେବେଳେ ଆଇସିଏସ୍‌ ଚାକିରି ଥିଲା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଫଳତା, ସେତେବେଳେ ସୁଭାଷ ବୋଷ ଥିଲେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ, ଯିଏ ଆଇସିଏସ୍‌ ପରୀକ୍ଷାରେ ସଫଳତା ଅର୍ଜନ କରି ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ପାଦରେ ଏଡ଼େଇ ଦେଇ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍‌ରୁ ସ୍ବଦେଶ ଫେରି ଆସିଥିଲେ ଦେଶମାତୃକାକୁ ସ୍ବାଧୀନ କରିବାର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ। ସିଧାସଳଖ ବମ୍ବେରେ ମହାମତ୍ା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରି (୨୦ଜୁଲାଇ ୧୯୨୧) ସେ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦେଲେ ଏବଂ..

ଏଇ ଭାରତରେ

ଏଇ ଭାରତରେ

ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ବିବାହକୁ ନେଇ ରହିଛି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରା। ବିବାହ ବେଳେ କନ୍ୟା ଓ ବର ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ସାରା ଜୀବନ ଲାଗି ସାଥୀ ହୋଇଥାଆନ୍ତି। ତେବେ ରାଜସ୍ଥାନର ଶ୍ରୀମାଲୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ବିଭାଘର ବେଳେ ବର କନ୍ୟାକୁ କୋଳରେ ଧରି ଅଗ୍ନି ଚାରିପାଖରେ ସାତଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିଥାଆନ୍ତି। ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ସମୟରେ ବିଘ୍ନ ..

ସମ୍ପାଦକୀୟ/କୃଷି ଆଗ

ସମ୍ପାଦକୀୟ/କୃଷି ଆଗ

ଆଜିର ସ୍ଥିତି ଦେଖିଲେ ୨୦୧୪ରେ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଆଦୌ ପୂରଣ କରିନାହାନ୍ତି। ଉଚ୍ଚାଙ୍ଗ ସ୍ବରରେ ‘ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ବିକାଶ’ କଥା କହୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତା’ର ଫଳ ଶୂନ ହୋଇଛି। ବିଶେଷକରି ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ଦେଶର ଅଧିକ କ୍ଷତି ଘଟିଛି। ଅସହିଷ୍ଣୁତା, ମିଛିମିଛିକା ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ବିଭାଜନ ରାଜନୀତି ସାମାଜିକ ବାତାବରଣକୁ ଘୋର ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ଏକ ଉତ୍ତମ ଶାସନ ଜରିଆରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଖାଇଦିଆଯିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତା’ର ସୁଫଳ ଲୋକେ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହା ଜଣାଶୁଣା ଯେ, ମୋଦିଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ କର୍ପୋରେଟ ପ୍ରୀତି ବଢ଼ିଛି..

କ୍ଷୁଧା ଓ କୁପୁଷ୍ଟି: ସୁଶାସନ ହିଁ ସମାଧାନ

କ୍ଷୁଧା ଓ କୁପୁଷ୍ଟି: ସୁଶାସନ ହିଁ ସମାଧାନ

ସହଦେବ ସାହୁ

ଜାତିସଂଘର ଖାଦ୍ୟ ଓ କୃଷି ସଂସ୍ଥା (ଏଫ୍‌ଏଓ) ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କ୍ଷୁଧା ଓ କୁପୁଷ୍ଟି ବିରୋଧୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗୋଷ୍ଠୀ (ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାଶନାଲ ଆଲାଏନ୍ସ ଏଗେଁଷ୍ଟ ହଙ୍ଗର ଆଣ୍ଡ ମାଲନ୍ୟୁଟ୍ରିଶନ୍‌) କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଅଭୂତପୂର୍ବ ବିକାଶକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ୧୯୫୦-୫୧ରେ ଭାରତରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉପତ୍ାଦନ ପରିମାଣ ୫ କୋଟି ଟନ୍‌ ଥିବାବେଳେ ୨୦୧୬-୧୭ରେ ୨୭ କୋଟି ୨୦ ଲକ୍ଷ ଟନ୍‌ ହୋଇଛି, ପ୍ରାୟ ୫ଗୁଣ। ଲୋକସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଛି ୪ ଗୁଣ। ତେଣୁ ଖାଦ୍ୟ-ଅଭାବୀ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଭାରତ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ରପ୍ତାନିକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ହୋଇଗଲାଣି। ତଥାପି ଭାରତରେ କ୍ଷୁଧା ଓ କୁପୁଷ୍ଟି କାରଣରୁ ଏକଚତୁର୍ଥାଂଶ ଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇପାରୁ ନାହା..

ଆଜିର ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତି

ଆଜିର ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତି

ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ପଣ୍ଡା

ଆଜିକାଲି ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏଭଳି ଅଧୋଗତି ହୋଇଛି ଯେ, ପ୍ରାୟ ୬୦% ମାଧ୍ୟମିକ ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ର ଦରଖାସ୍ତଟିଏ ଲେଖିବାକୁ ବା ସାଧାରଣ ହିସାବଟିଏ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ଭାରତର ୭୫% ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଓ କାରିଗରି ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ନାତକ ଚାକିରି ପାଇବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ନିକଟ ଅତୀତରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ସାରା ଭାରତରେ ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଖାଲି ସେତିକି ନୁହେଁ ଛାତ୍ରସମାଜର ଆଜି ନୈତିକ ସ୍ଖଳନ ଘଟିଛି। ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଛି। ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଲୋପ ପାଉଛି। ଆଜିର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟୟବହୁଳ ଏବଂ ଚାକିରିସର୍ବସ୍ବ ହୋଇଛି। ଜ୍ଞାନ ଓ ଗବେଷଣା ଅର୍ଥସର୍ବସ୍ବ ହୋଇଛି। ସମାଜସେବା ପ୍ରଚାରସର୍ବସ୍ବ ହୋଇଛି। ଯଦି ସ୍ନାତକ ଓ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଛାତ୍ରୀଛାତ୍ର ପିଅନ ..

ଏଇ ଭାରତରେ

ଏଇ ଭାରତରେ

କାହିଁ କେଉଁ ଆଦିମ କାଳରୁ କୁକୁର ହେଉଛି ମଣିଷର ସାଥୀ। ଏହି ପ୍ରାଣୀ ମଣିଷର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଭୃତ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏପରି କି ମାଲିକର ଲୁଣ ଖାଇବାରୁ ତା’ର ଗୁଣ ଗାଏ। ମାଲିକର ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଯାଇ ଦରକାର ପଡ଼ିଲେ ନିଜ ଜୀବନ ହାରିଦିଏ। ଏପରି ଏକ ଘଟଣା ଘଟିଛି ଜୟପୁରରେ। ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟପୁରରେ ବାସ କରୁଥିବା ପୂର୍ବତନ ରଣଜୀ ଖେଳାଳି ସଞ୍ଜୀବ ଓହଲାନ୍‌ଙ୍କ ବାସଭବନରେ ନିଆଁ ଲାଗିଯାଇଥିଲା। ତଳ ମହଲାରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ଚାକରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଆଁ ଲାଗିବା ଯୋଗୁ ସଞ୍ଜୀବ..

ମୋଦି: ସବୁଥିରେ ଆଙ୍ଗୁଠି

ମୋଦି: ସବୁଥିରେ ଆଙ୍ଗୁଠି

ସ।ଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଯେତେ ନିକଟତର ହେଉଛି, ରାଜନୈତିକ ଉଷ୍ମତା ସେତେ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଲାଣି। ଜାନୁୟାରୀ ୧୯ରେ କୋଲକାତାରେ  ବିରୋଧୀଙ୍କ ରାଲିର କଳେବର ଦେଖିଲେ ମହାଗଠବନ୍ଧନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିବା ମନେହେଉଛି। 

ସବୁଜ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ସବୁଜ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା

 ବିଶ୍ୱ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ସଂସ୍ଥାର ଏକ ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ଭାରତରେ ଅଧିକାଂଶ ସହର ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ। ଏପରି କି ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପନ୍ଦରଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଚଉଦଟି ସହର ଅଛି। ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଦୂଷିତ ସହର ହେଉଛି କାନପୁର। 

ବାସିପାଣିରେ ପଚରା

ବାସିପାଣିରେ ପଚରା

ହଇରେ ମୋତେ କ’ଣ ଆଉ ବାସିପାଣିରେ ପଚାରୁନୁ? ଚିହ୍ନା ଲୋକଟିଏ, ଆପଣାର ମଣିଷଟିଏ ଆମକୁ ପୂର୍ବାପେକ୍ଷା ହତାଦର କରିବାର ଅନୁଭବ କଲେ ଆମେ ଏ ରୂଢିଟିର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥାଉ! ଏଠାରେ ବାସିପାଣିକୁ ନିକୃଷ୍ଟ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ନଚେତ୍‌ ଆମେ କହୁଥାନ୍ତେ- ହଇରେ ମୋତେ କ’ଣ ଆଉ ସଜପାଣିରେ ପଚାରୁନୁ? ନଚେତ୍‌ କହିଥାନ୍ତେ- କିରେ ମୋତେ କ’ଣ ଆଉ ମଦପାଣିରେ ପଚାରୁନୁ? ମାନେ ବାସିପାଣିଟି ପଚାରିବା ବା ବନ୍ଧୁ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଏଇ ଭାରତରେ

ଏଇ ଭାରତରେ

ଭଲ ପାଇବାର ହୃଦୟଟିଏ ଥିଲେ କେତେକ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ବୟସରେ ବି ଭଲପାଇ ବସନ୍ତି। ତେବେ ଭଲ ପାଇବା ପାଇଁ ଜଣେ ବିବାହିତା ମହିଳା ଏକ ଅଭିନବ ପନ୍ଥା ଆପଣାଇଥିଲେ।